پخمه (رقعی)

گزیده ای از کتاب “پخمه” نوشتۀ “عزیز نسین” ترجمۀ “رضا همراه” اصرار نداشته باشید بدانید چرا سر و کار من به زندان افتاد، هرچه بود دست و بالم بند شد و تا آمدم به خودم بجنبم مرا از پله‏ها پایین فرستادند! و از مخلص با همه اهن و تولپ و اسم و رسم عکسبرداری و انگشت‌نگاری کردند و بعد هم مثل ظرف آشغال که خانم‏ها از لای در به دست رفتگر می‏دهند بنده را هم تحویل بند دادند!!! نمی‏دانم شما هم این منظره را دیده‏اید؟ سابقاً بچه‏های شیطان و بازیگوش گربه‏ای را توی کیسه‏ای می‏انداختند و مدتی دور سرشان توی هوا چرخ می‏دادند، بعد گربه را از کیسه بیرون می‏آوردند و موشی جلوی او می‏انداختند. گربه‏ی بیچاره چنان گیج و منگ بود که تا مدتی حتی موش را نمی‏دید و به او توجه نمی‏کرد!!! آن روز هنگامی که من وارد کریدور زندان شدم این حالت عیناً در وجودم پیدا شد. به قدری ناراحت و گیج بودم که حتی حرف‏های دو سه نفری را که اطرافم جمع شده بودند و به من دلداری می‏دادند نمی‏شنیدم. اما از آنجایی که انسان در برابر حوادث نرمش زیادی دارد و در مقابل پیشامدها خیلی زود تسلیم می‏شود، من هم زودتر از آنچه فکر می‏کردم حالم تغییر کرد. به خصوص حادثه‏ای که پیش آمد بیشتر به این تغییر حالتم کمک کرد. توی شش و بش غم و غصه بودم و مثل بچه‏های یتیم زانوهایم را بغل کرده و ماتم گرفته بودم که سر و صدایی در کریدورها بلند شد و عده‌ی زیادی از زندانی‏ها به طرف در خروجی راه افتادند. بعضی‏ها با خنده و شوخی و عده‏ای با سر و صدا چیزهایی می‏گفتند، که از میان همه‏ی آنها من کلمه «پخمه» را می‏فهمیدم. معلوم شد زندانی تازه‏ای را دارند می‏آورند که با اکثر بر و بچه ها آشناست. هرکسی یک چیزی می‏گفت: _ بچه‏ها «پخمه» را آوردند. _ اوه! سر و لباسش رو ببین! _ چه آدم شده! _ هنوز رختخوابش جمع نشده برگشت! _ اینو میگن آدم حسابی! _ آقای مهندس قلابی را نیگا کنین! غم و غصه‌ی خودم یادم رفت، مثل سایرین جلوی در رفتم و منتظر شدم تا این «پخمه» را که این همه بچه‏ها برایش ابراز احساسات می‏کردند بهتر ببینم. «سلیمان ننه‌فروش» با صدای دورگه‏اش گفت: _ببینید این دفعه چه‌کار کرده! «مراد خرس خفه کن» از پشت سر جواب داد: _ یا فرمانده شده! یا خودش رو به جای استاندارها قالب زده! پخمه هنوز کارهاش تمام نشده بود و «بابا ذکریا» داشت جیب‏هاش را بازرسی می‏کرد. در ضمن با لحن هشداری گفت: _ پدرسوخته هنوز نرفته برگشتی؟ «پخمه» با ژست مخصوصی، خنده‌ی بلندی کرد: _ راستش نتونستم دوری شما را تحمل کنم!!! یکی از مأمورین از پشت میزش داد زد: _ بلیط دو سر خریده بود!! بابا ذکریا بازرسی‌اش را تمام کرد. وقتی کیف پول او را دید با اخم گفت: _ این که همه‏ش صد لیره و ده پانزده قروشه! _ همینه که هست. _ پدرسوخته بقیه رو کجا گذاشتی! _ به خدا همینه! _ معلوم میشه این دفعه چیزی به تورت نخورده! باباذکریا کیف پول پخمه را به دستش داد و واردش کرد!!! اگر کسی «پخمه» را نمی‏شناخت خیال می‏کرد یک آدم حسابی هست! پالتو پشم شتر، دستکش‏های چرمی، کت و شلوار سیاه و کفش‌های براقش مثل میلیونرها می‏ماند. به محض اینکه وارد بند شد با تمام بر و بچه‌ها دست داد و احوالپرسی کرد و بعد مثل کسی که به خانه‌ی خودش آمده، یکراست رفت توی اتاق و لباس‏هایش را کند و رفت حمام!! من همینطور گوشه‏ای نشسته بودم و این منظره را تماشا می‏کردم، خیلی دلم می‏خواست بفهمم چرا به این آدم گویند «پخمه» اما سر در نمی‏آوردم. پخمه مثل تازه دامادها ترگل و ورگل از حمام بیرون آمد و در حالی‏که با اشاره‌ی سر با بچه‏ها احوالپرسی می‏کرد یکراست به طرف کافه‌ی زندان رفت. مثل کاهی که به طرف آهن‌ربا کشیده می‏شود بی اختیار به طرف کافه رفتم. «پخمه» وسط بچه‏ها نشسته بود. سرش را راست گرفته و با وقار و متانت مخصوصی داشت چایی می‏خورد و داستان دو سه روز آزادی‏اش را تعریف می‏کرد. یکهو چشمش به من افتاد… نمی‏دانم چه چیزی در قیافه من دید که با لحن مخصوص و مؤدبی صدا کرد: _ آقا بفرمایین اینجا. همه‌ی زندانی‏ها به من نگاه کردند، من که مثل بچه‏ها غریبی می‏کردم و یک گوشه‏ای ایستاده بودم، دست‌وپام رو گم کردم. پخمه بلندتر گفت: _ بفرمایید آقا. اینجا همه باهم برادرند.. تشریف بیاورید… چرا غریبی می‏کنید؟ می‏خواستم برگردم و برم سر جام اما بچه‏ها دستم را گرفتند و بردند پیش «پخمه» و او با لحن آمرانه‏ای داد کشید: _ «قدری» با یک چایی تمیز روشنش کن. بعد روشو کرد به من: _ شما مسافر تازه‏اید!! من یواشکی جواب دادم: _ بله! یکی از بچه‏ها با خنده گفت: _ هنوز نمک زندان را نچشیده! بچه‏ها خندیدند، پخمه با چشمهای ریزش چشم غره‏ای به آنها رفت و از من پرسید: _ شغلتان چیه؟ من سکوت کردم اما یکی دیگر جواب داد: _ روزنامه نویسه! پخمه نگاه خریداری به سر تا پای من انداخت و بعد با بچه‏ها مش