هم آن عواملی که به گسترش آموزش جدید به طبقات و گروه‌های مختلف اجتماعی در ایران در دهه‌های منتهی به انقلاب مشروطیت و طی دو دههٔ پس از آن یعنی تا روی کار آمدن حکومت پهلوی منجر شد شناخته‌شده هستند و هم ساختارهای عینی و ذهنی‌ای که در دوره‌های مختلف به‌ویژه در آغاز کار همچون مانعی در مقابل این گسترش…

مدعای اصلی کتاب حاضر آن است که بهترین راه برای درک تحولاتی که در فاصلهٔ سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ خاورمیانه را در هم نوردیدند و به بهار عربی شهرت یافتند، تحلیل آنها در چارچوب مفهوم «انقلاب» است؛ به شرط آنکه توانِ نهفته در این مفهوم را در متن محدودیت‌هایی درک کنیم که در قرن بیست‌و یکم و به‌ویژه در خاورمیانه…

کتاب حاضر روایتی است از زندگی مالکوم ایکس سرخوردگی‌ها، سختی‌ها و گمگشتگی‌های دوران جوانی‌اش که عاقبت با پیوستن به مبارزات سیاهپوستان در آمریکا به مسیری افتاد که از او قهرمانی برای یک نسل از این مبارزان ساخت. کتاب همچنین قدم ‌اوّلی است برای آشنایی با اندیشه و عقاید فردی که توانست پیام‌آورِ غرور، اتکاء به‌نفس و زیست شجاعانه برای بخش…

سیاست‌گذاری اجتماعی به عنوان رشته‌ای مستقل در علوم انسانی نه قابل تقلیل به سیاست است و نه می‌تواند استقلال نسبی دولت‌ها را از روابط قدرت موجود در جامعه نادیده بگیرد. به این معنا، امکان نقد و بررسی سیاستگذاری‌ اجتماعی مستلزم پذیرش این امر است که تمامی اقدامات دولت‌ها محدودکننده و سلطه‌جویانه نیستند و نقش دولت‌ها به اِعمال قدرت خلاصه نمی‌شود.…

اُپراهای واگنر بدون تردید در زمرهٔ ارزشمندترین دستاوردهای فرهنگ غرب به‌شمار می‌آیند و برخی از آثار وی برای میلیون‌ها نفر در سراسر جهان شناخته شده هستند. با اینهمه شخصیت خاصّ وی، نوشته‌هایش در مورد سرنوشت و آیندهٔ بشر و همچنین ابرازنظرهایش در مورد راه رهاییِ انسان، هم زندگی خودش را با فراز و نشیب‌های بسیار همراه کردند و هم داوری…

دعوی کتاب حاضر آن است که ادبیات می‌تواند هم نقش پُلی را میان مفهوم مدرنیته و عامل نفت که به شکلی گزاف‌گونه بر تاریخنگاری معاصر ایران سیطره دارند، ایفا کند و هم سویه‌های مردمی‌تر این تاریخ‌نگاری را آشکار سازد و همزمان با تاکید بر جوانب حسانی رشته‌تجارب زیسته در سطوح خُرد، بر غنای آن بیفزاید. فرض نویسنده آن است که…

برنامهٔ کتاب فرانکلین که وجوه متعدد فعالیتش در ایران در این کتاب مورد نقد و بررسی قرار گرفته‌اند، داده‌ها و بصیرت‌های معتبری را در اختیار می‌گذارد برای بازبینی و بازاندیشی نقش نیروهای اجتماعی و سیاسی داخلی و خارجی در شکل‌دهی به جامعهٔ ایران در فاصله کودتای ۲۸ مرداد و انقلاب ۵۷.

در کتاب حاضر نویسنده علاوه بر اتکا به تاریخ شفاهی، هم از منابع آرشیوی بهره جسته است و هم با استفاده از نظریه‌پردازی اقتصادی و بررسی تاریخ صنعت مس سرچشمه در چارچوب کلان‌تر تاریخ صنعت معدن در ایران موفق به ارائهٔ روایتی انتقادی شده است از دوران صنعتی‌سازی در ایران در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰.

روانشناسی چیست و منشأ آن کجاست؟ ارتباط روانشناسی با رشته‌هایی چون روانکاوی و روان‌درمانی چیست و به چه میزان می‌توان آن را علمی دانست؟ کتاب « روانشناسی»، قدم اولی است در پاسخ به این پرسش‌ها و پرسش‌های مشابهی دربارۀ تاریخچه، حال و آیندۀ روانشناسی. 

ارتقا مقام مطالعات جامعه‌شناسی در مورد نسل‌ها و دوره‌های سنّی از دهۀ 1960، مدیون شورش‌ها و اعتراضاتی است که به دلیل حضور گستردۀ جوانان در آنها نه فقط توجه گسترده‌ای را به این گروه سنّی معطوف نمود بلکه پایه‌های مکاتب سیاسی‌ای را که بر سایر دسته‌بندی‌ها استوار بودند را نیز به لرزه انداخت. هر چند همۀ این اعتراضات به وسوسه‌ای…

کتاب انجمن های کارفرمایی، اندازه بنگاه ها و حکمرانی، به بررسی تاریخچه، کارکرد و وظایف انجمن‌های کارفرمایی در پانزده کشور اروپایی می‌پردازد. طیف متنوعِ وظایفی که این انجمن‌ها علاوه بر دفاع مستقیم از منافع بنگاه‌ها بر عهده دارند، می‌تواند همراهی با دولت‌ها در حوزۀ سیاست‌گذاری عمومی و همچنین مشارکت اجتماعی برای تقویت جامعۀ مدنی را شامل شود. در رویکردی تحلیلی،…

سید ضیاءالدین طباطبایی بخش چشمگیری از دوران تبعید خود را در سال‌های بین دو جنگ اول و دوم جهانی در فلسطین گذراند. موضوع بحث کتاب سید ضیا الدین طباطبایی و فلسطین، رخدادهای این دوره هم از لحاظ نقش وی در چهارچوب فعالیت‌های مسلمان‌های فلسطین و هم از نظر بازتاب این فعالیت‌ها در مباحثی که بعد از بازگشت او به ایران،…

در کتاب تاریخ ماکو، گوشه‌هایی از تحوّلات موقعیت سیاسی و نظامی ولایت ماکو که بیشتر بر شرح حال و فعالیت‌های خاندان حاکم بر ماکو در فاصله پادشاهی صفویه تا انحلال خان‌نشین ماکو در سال‌های پایانی سلسله قاجار استوار است، بررسی می‌شود.

حزب ایران که اسناد و گزارش‌های این مجموعه به معرفی و شناسایی آن اختصاص دارد در دو مقطع مهم از تاریخ معاصر ایران صاحب نقش و تأثیر بوده‌است. یکی سال‌های مقارن با پایان جنگ دوم جهانی که با پیش‌آمد بحران آذربایجان ایران در وضعیت دشواری قرار گرفت و دیگری سال‌های نهضت ملّی شدن صنعت نفت که در خلال آنها نیز…

جنگ اوّل جهانی بیشتر به عنوان واقعه‌ای به یاد مانده است که زمینه‌ساز حیات مجدد گروهی از ملل کوچک‌تر و تشکیل یک رشته کشورهای جدید شد. اما این جنگ جنبۀ دیگری داشت که بدان کمتر پرداخته شده است؛ یعنی پایان دادن به حیات نسبتاً مستقل پاره‌ای از ملل کوچک‌تر که در این فراز و نشیب همان حداقل موجودیت پیشین را…

در کتاب نقش ارامنه در سوسیال دموکراسی ایران سعی شده است که در کنار ارائه چند پژوهش در پیشینه تاریخی این تلاش، پاره‌ای از مقالات و نوشته‌هایی که حاصل انطباق دیدگاه‌های مورد بحث با شرایط حاکم بر ایران آن روزگار بودند، نیز معرفی شوند.

تجاوز نیروهای نظامی روسیه به خاک ایران در پی بحران ناشی از اولتیماتوم آن دولت مبنی بر عزل مورگان شوشتر، در سراسر کشور موج وسیعی از مخالفت‌ها را بر انگیخت. یکی از مهم‌ترین کانون‌های این مخالفت را روحانیت شیعی و ایرانیِ مستقر در عتبات تشکیل می‌داد. در کتاب هجوم روس و اقدامات روسای ایران برای حفظ ایران اثر سید حسن…

صد سال است که نفت و درآمدش در مرکز تمامی تحولات تاریخ معاصر کشور قرار دارد و با اینهمه، تاریخِ این صنعت و فراز و فرودهایش تقریباً هیچگاه همچون یک تاریخ اجتماعی مورد بررسی قرار نگرفته‌است. آنچه در اختیار داریم، کنکاش در بابِ تبعاتِ سیاسیِ این صنعت است بر دولت‌ها و منتقدان و مخالفان‌شان، پیامدهای اقتصادیِ این صنعت و نهایتاً…

علاوه بر اقتدارگرایی و تمامیت‌خواهی، نظام‌های ‌دموکراتیک با دو چالش عمده روبرو هستند. یکی چالشی درونی که حاصل تنش میان مشروعیت و کارآمدی‌شان است و دیگری چالشی بیرونی. چالش بیرونی حاصل تنش میان از یک سو انقلاب‌های ملّی است که به شکل‌گیری دولت-ملّت به منزلۀ واحد بنیادینِ ساختار سیاسی و برآمدنِ دولت دموکراتیک در جای دولت‌های خودکامه انجامیدند؛ و از…

مدعای کتاب حاضر آن است که فرانسه می‌توانست نازی‌ها را در سال ۱۹۴۰ یا پیش از آن شکست دهد، امّا نخبگان نظامی و سیاسی از به‌دست گرفتن ابتکار عمل در پاییز ۱۹۳۹ خودداری کردند و سپس در بهار ۱۹۴۰ نتوانستند گزارش‌های اطلاعاتی خود را در مورد حملهٔ ارتش آلمان به‌درستی تفسیر کنند. اما بیشترِ همین افراد به رهبری مارشال پتن،…

با توفیق بلشویک ها در سرکوب نیروهای مخالف و تثبیت نظام برآمده از کودتای اکتبر 1917، پس از چند سال جنگهای داخلی ایران بار دیگر با روسیه همسایه شد و درگیر تبعات ناشی از خوی و خصلت مداخله جویانه‌اش که این بار تحت عنوان صدور انقلاب و پیاده کردن نیروهای نظامی در انزلی در بهار 1299 صورت گرفت. اسناد و…

جایگاه ارمنی ها بین دو فلات ایران و آسیای صغیر با توجه به کشاکش امپراتوری های این حوزه و در کنار آن سرریز گاه به گاه اقوام بیابانگرد از شمال به جنوب و در یک مورد از جنوب به شمال هیچگاه جایگاه امن و مطمئنی نبوده است. واكنش ملت دیرپای ارمنی نسبت به این تحولات در یک دوره تاریخی از…

روان درمانی چیست؟ چگونه می‌توانیم عاقلانه از میان بسیاری از موارد پیشنهادی انتخاب کنیم؟ این کتاب خلاصه‌ای ارزشمند از درمان‌های اصلی را ارائه می‌دهد: درمان‌های گفتاری روانکاوی، تکنیک‌های رفتاری و شناختی، راه‌حل‌های جسمانی، رویکردهای گشتالتی انسان‌گرا و وجودی، و درمان‌های فردی و گروهی.در قسمتی از کتاب آمده است:"خنده به صورت بیان صوتی هیجانات مرتبط با تفریح یا لذت، که به…

در صف مقدم روشنفکران قرن نوزدهم، کارل مارکس، زیگموند فروید و فردریش نیچه ایستاده اند. از این میان فقط نیچه بود که نگرش ها و اندیشه هایش در افـقـی فـراسـوی آگاهـی انسـان مـدرن باقـی مانـد: رقابتـی آزاردهنـده و حتـی وحشتناک که نیچه خود می دانست در زمان حیاتش پذیرفته نخواهد شد. امروز بیش از صد سال از آن زمان می…

کتاب خشونت و نظم های اجتماعی، اثری نوشته ی داگلاس نورث، جان جوزف والیس و باری آر وینگاست است که اولین بار در سال 2009 منتشر شد. همه ی جوامع باید با احتمال وقوع خشونت مواجه شوند، و این کار به روش های مختلفی انجام می پذیرد. این کتاب ارزشمند، مسئله ی خشونت را درون یک علم اجتماعی و چارچوب…

این کتاب یک چارچوب جامعه شناختی را برای تفکر در مورد هویت تنظیم می کند و سوال هایی از این دست را مورد بررسی قرار می دهد. این موضوع بسیار اغواکننده است، زیرا تخیل جامعه شناختی را به درام ها، رویاها و پیچیدگی های عادی زندگی روزمره ربط می دهد. در کنار هم قرار دادن «مسائل عمومی» و «دردسرهای خصوصی»…

کتاب فمینیسم معاصر، اثری نوشته ی جانیس مک لاوگلین است که نخستین بار در سال 2003 به چاپ رسید. این کتاب ارزشمند از طریق تحلیل و بررسی رابطه ی میان مواضع مختلف فمینیستی و بحث های معاصر کلیدی در رابطه با فمینیسم، مخاطبین را هم با این جنبش جریان ساز و هم با سایر تئوری های اجتماعی و سیاسی روز…

ژنتیک کلیدی برای فهم زندگی است. در اینکه هیچ دو نفری شبیه به یکدیگر نیستند تردیدی نداریم، اما اینکه این تفاوت به چه معناست نیاز به شناخت دقیق‌تری از ساختار سلول‌های بدن و چگونگی انتقال ویژگی‌ها از نسلی به نسل دیگر دارد. ژنتیک در جست‌و‌جوی کشف سازوکارهایی است که باعث می‌شوند افراد علیرغم زندگی در شرایطی تقریبا یکسان، به معنای…

برتولت برشت در یکی از ادوار درخشان و درعین‌حال منحطّ آلمان زندگی کرد و تلاش نمود در این میان مسیری را برگزیند که هم زندگی خود و هم سرنوشت تئاتر را نجات دهد. تعجب‌آور آنکه نهایتا نجات زندگی شخصی‌اش کاری بس دشوارتر از نجات سرنوشت تئاتر از آب در آمد. کتاب حاضر قدم اوّلی است برای آشنایی با زندگی جوانی…

با گسترش حقّ رأی به طبقات فرودست اجتماعی که در زمرهٔ مهم‌ترین مطالبات احزاب سوسیالیست‌ اروپای غربی بود، چگونگی استفاده از این حق، خود آنها را با معضلی روبرو کرد که تنها با کنار گذاشتن ادعای نمایندگی طبقهٔ کارگر از پس حلّ آن برآمدند. بااینهمه، پیش گرفتن سیاست انتخاباتی آنها را با معضل دیگری روبرو کرد؛ سهل و ممتنع اما…

کتاب حاضر، روایت تغییرات نظری و نهادی پزشکی در ایران است از پایان قرن دوازده ‌قمری تا میانهٔ قرن چهارده. روایت بافتار سیاسی و اجتماعی‌ای که این دگرگونی در آن ممکن گشت و مهم‌ترین عواملی که موجبات آن را فراهم آوردند. اینکه چگونه نگاه پزشکان به این علم و به مقام خودشان تغییر کرد و چه شد که حوزه‌هایی که…

جنگ جهانی اوّل دورهٔ اوج مداخله و حضور نظامی بریتانیا در حوزه‌های جنوبی ایران است. تعامل یا تقابل با ایلات و عشایر آن حدود که اینک به دلیل فروپاشی اقتدار مرکزی اهمیت و قدرت فراوانی هم یافته بودند، مستلزم آگاهی از حال‌ و روز آن‌ها بود. دو گزارشی که اینک تحت عنوان عشایر فارس و گزارشی دربارهٔ عشایر فارس، به‌ترتیب…

هرچند امروز مقوله پست مدرن در فضای فرهنگی جهان حضوری مستمر یافته است، اما کمتر توجهی به شرایط اجتماعی برآمدن آن شده است. رابرت دان، نویسنده کتاب بر این نظر است که تبیین نظریه پست مدرن به واسطه نقد مدرنیته، یعنی به واسطه نقد فاعل شناسایی قدر قدرت، نه فقط کفاف درک وضعیت پست مدرنیته را نمی دهد بلکهفضای مخدوشی…

کتاب «مبانی و مرزهای حکمرانی مشورتی» اثری نوشته «جان درایزک» است که اولین بار در سال 2010 منتشر شد. «دموکراسی مشورتی» اکنون به یکی از تأثیرگذارترین عوامل در تئوری، اصلاح، و مطالعه دموکراسی تبدیل شده است. این کتاب که به جدیدترین تحولات در این مفهوم می پردازد، جنبه های گوناگون «دموکراسی مشورتی»—از مبانی مفهومی گرفته تا مهم ترین چالش های…

خاطرات من عبدالله ناهید روایت یک دورهٔ پرفراز و نشیب از تاریخ گوشه‌ای از سرزمین ایران است؛ سرگذشت سقز در سال‌های جنگ اوّل جهانی به قلم یکی از بیگ‌زاده‌های آن سامان که در کنار ثبت و ضبط مجموعه‌ای از دقایق و جزئیات، روایت بزرگ‌زادهٔ عارف‌مسلکی از حوادث گذرای روزگار نیز هست و در کنار این گزارش، یک سعی و تلاش…

شمال شرق فارس در آتش ترجمهٔ مجموعه‌ای از گزارش‌های برجای‌مانده از عملیات پلیس جنوب بر ضدّ عشایر چهارراهی و لشنی در سال‌های پایانی جنگ اوّل جهانی است. این گزارش‌ها را تقریبا می‌توان به سه بخش تقسیم کرد: یک طرح عملیاتی در توضیح عملیات پیش‌رو، مرحلهٔ اوّل این عملیات در پاییز 1917 م/1335 هـ.ق و مرحلهٔ دوّم آن در بهار 1918/1336.…

در بامداد سوم اسفند ۱۲۹۹ سید ضیاء الدین طباطبایی (مدیر روزنامه رعد) به همراه ۲۵۰۰ نفر از قوای قزاق به فرماندهی رضاخان میرپنج وارد تهران شد. پس از استقرار کودتاگران در قزاقخانه، عده ای از نیروی پیاده قزاق مأمور گرفتن کلانتری ها و اداره مرکزی نظمیه شدند. تنها کلانتری سرچشمه و مأموران نظمیه مرکزی مقاومت کردند که پس از زد…

در این اثر، جایگاه ایران، پیشبرد منافع ملی کشور و رعایت مصالح دیگر دولت‌های آسیایی و مسلمان و در نتیجه تاثیر مستقیم و غیر مستقیم حضور بین المللی ایران بررسی شده است. امید ایرانیان، یکی از قربانیان اصلی توسعه طلبی و مداخلات قدرت‌های بزرگ جهانی در دو قرن اخیر به جامعة ملل به عنوان نهادی ناظر بر روابط بین‌الملل، و…

کتاب حاضر مروری است بر کارکرد مهم‌ترین ابزارهای توسعه صنعتی کشورهای شمال و کشورهای تازه صنعتی شده که ذیل پنج بخش گرد آمده است .عناوین فصل‌ها چنین است :((پارادیم‌های توسعه بر سر دو راهی سرنوشت ساز))، ((سرمایه گذاری مستقیم خارجی در کشورهای در حال توسعه))، ((مناطق پردازش صادرات))، ((پارک‌های علمی ;یک ارزیابی انتقادی)) و ((تکنولوژی اطلاعات، سازماندهی تولید و توسعه…

در بسیاری از مطالعات ناظر بر تاریخ معاصر ایران، منشأ پویایی‌های این تاریخ، تکاپوهای فکری و نظری نخبگانی به‌شمار رفته‌است که علاج مشکلات کشور را منوط به حلّ‌و‌فصل کشمکش‌ میان دوگانهٔ سنّت و مدرنیته بر سر حقوق سیاسی مردم می‌دانستند؛ کشمکشی که نهایتا به انقلاب مشروطه انجامید. حال آنکه اوّلین محلّ بروز تنش میان سنّت و تجدد نه بر سر…

احزاب سیاسی با گرایش چپ به عنوان نمایندگان فقرا و محرومان نقش مهمی ایفا می کنند. آنها زمانی این کار را با وعده حمایت از نیروهای سرمایه و تمایلات بازار برای ایجاد نابرابری انجام دادند. اما در دهه 1990 آنها از حمایت صرف نظر کردند و از رای دهندگان خواستند خود را با دنیای بازار محور وفق دهند. در همین…

در نقش روزافزون طبقه متوسط در ایران از دهه ۱۲90 تا دهه ۱۳۴۰ تردیدی نیست و با این همه تکوین این طبقه نه محتوم بود و نه سرنوشته.عوامل متعددی را باید مد نظر قرار داد تا بتوان هم روایت کاملی از فراز این گروه در این دوره به‌دست داد و هم فرود وی در ادوار بعدی. تغییر شرایط بین‌المللی ایران…

شورشی که در سال۱۹۸۱ در محله ی منکت در حوه ی شهر لیون در فرانسه آغاز شد و برای چند روز این شهر را به صحنه ی یک جنگ داخلی تمام عیار تبدیل نمود، مضمون توسعه را دچار بحران کرد و کارکرد دولت را در پیشگیری از وقوع تعارض های اجتماعی زیر سوال برد.دولت مدرن با اعتراضات شهری و شهروندی…

این اولین گزارش از دگرگونی زبان ترکی در سال‌های پس از 1930 است - احتمالا گسترده‌ترین اثر مهندسی زبان که تاکنون انجام شده است. این کتاب هم برای مطالعه تغییرات زبانی و هم برای نوری که بر ترکی قرن بیستم می اندازد مهم است.این کتاب دو هدف دارد. نخست، قصد دارد مخاطب عام را با ماجرای عجیب و غریب، در…

آنچه اینک تحت‌عنوان رجال فارس در واپسین دورهٔ قاجار ترجمه و ارائه می‌شود شرح حال ۳۶۱ نفر رجال فارس و پاره‌ای از دیگر مقاماتی است که در آن سال‌ها در فارس نقش‌آفرین بوده‌اند و هر یک بنا بر موقعیت سیاسی و محلّی خود به‌نوعی در تعامل یا تقابل با مقامات نظامی و سیاسی بریتانیا که در آن ایّام نفوذ و…

"دولت رفاه" به قلم "کلاوس افه"، "فردریش فن هایک" و دیگر نویسندگان، اثری است که در آن "چشم‌اندازهای چپ و راست" پیرامون این مفهوم، واکاوی می‌شود. نویسندگان این کتاب همگی از مفسران برجسته علوم اجتماعی‌اند که امروزه در آلمان مشغول به کار هستند و کار آنها، به ویژه در مورد "دولت رفاه"، هم در اروپا و هم در ایالات متحده…

همواره این پرسش پیش روی ما بوده که نظام سرمایه‌داری با این حجم مشکل عدیده‌ای که برای مردم سرتاسر جهان به وجود آورده و با حرکت بی‌وقفه‌اش در راستای گسترش نابرابری در جهان، نابودی محیط زیست و ... چه‌گونه توانسته دوام بیاورد و پایه‌هایش را این‌چنین محکم کند که در اذهان عموم مردم غیرقابل تغییر می‌نماید. سلطه‌ی این نظام پس…

این کتاب به بررسی تاثیرات و جایگاه نظام حقوقی، عوامل قانونی و اهمیت آن ها بر کنترل و تغییر مسائل اجتماعی و سیاسی در زوایا و ابعاد گوناگون پرداخته و بسیج حقوقی را به عنوان ابزاری اعتراضی که افراد را از انفعال و بی تفاوتی خارج می کند مورد مطالعه قرار داده است. نویسنده با ارزیابی ظرفیت های نظام جهموری…

یکی از شیوه های خلاقانه و امن انتقاد در گفتمان مطبوعاتی دوره مشروطه، بهره گیری از مکالمات خیالی و نقد شرایط سیاسی و اجتماعی در قالب این مکالمات بود. این گونه ی بدیع معمولا نویسندگانی مخفی داشت که حتی تاکنون نامشان فاش نشده است. اثر حاضر با دیدی تحلیلی و توصیفی به بررسی این گونه انتقادی که کمتر مورد توجه…

این وضیفه‌ی ما است که صلح را امتداد دهیم، ساعت به ساعت، روز به روز، تا زمانی که بتوانیم. ما نمی دانیم آینده چه چیزی در مشت دارد، جز آنکه با هرآنچه پیش بینی می کنیم بسیار متفاوت خواهد بود. در متنی دیگر گفته‌ام که زیان «بلند مدت» آن است که در بلند مدت همه مرده‌ایم. اما به طریقی اولی…

اسناد و گزارش هایی که در این کتابچه گرد آمده اند، اسناد و گزارش های جدید و ناآشنایی نیستند؛ اصولا انتشار آن ها به صورتی محدود، اندک زمانی بعد از خاتمه این عملیات و خروج قوای بریتانیا از ایران، برای استفاده داخلی دوایر کشوری و لشکری امپراتوری بریتانیا بوده است و در تاریخ نگاری رسمی بریتانیا کاربرد داشت؛ یکی از…

اثر کنونی گرچه به لحاظ حجم کوچک، اما از نظر محتوی بسیاری از نکات مبهم پیرامون انگیزه ها و پیامدهای مداخله ارتش سرخ و کمونیست های ایرانی و قفقازی و روسی از ورود به گیلان و همکاری با نهضت جنگل را فاش می سازد که تاکنون بر مورخان و محققان ایرانی پوشیده مانده است. اسناد محرمانه مورد مطالعه نویسنده نشان…

موضوع حقوق بین الملل، مطالعه جامعه بین المللی از دیدگاه حقوقی است. به عبارت دیگر به مجموعه اصوصل و قواعدی که در جامعه بین المللی بر روابط دولت ها حاکم است، حقوق بین الملل گویند. البته این عبارت دقیقا مفهوم مورد نظر را نمی رساند، چرا که مراد از این عبارت، حقوق بین ملت ها نیست بلکه اصول و قواعدی…

ساختارهای قدرت در نظام های سیاسی نه فقط از باب چگونگی عملکرد وقت شان مورد توجه و تحقیق می باشند، بلکه از باب تاثیری که بر سامان سیاسی و یا به عبارت گسترده تر بر آداب و رسوم سیاسی کشور می گذارند نیز دارای اهمیت هستند. همین آداب و رسوم هستند که تبدیل به عنصر مهمی در تعیین سرنوشت سیاسی…

ملت ها مهم اند نه فقط از آن جهت که گنجینه ای هستند از راهکارهای علمی برای همزیستی افرادی که به هر دلیلی، خواه جامعه گرایی و خواه فردگرایی خود را از جوانبی با یکدیگر متفاوت می دانند، بلکه از آن جهت که نقشه راه و ردپایی هستند از روش ها و رویه هایی که مردم برای زیست کرامت مند…

توسعه حوزه اقتدار امپراطوری روسیه به سمت آسیای میانه و چیرگی آن ها بر خانات خوقند و خیوه و بخارا در قرون جدید اگرچه بنا به دلایلی چند- از جمله پراکندگی مراکز قدرت و موقعیت جغرافیایی منطقه- با دشواری های درخور توجهی مواجهه نشد ولی در دراز مدت، روس ها هیچ گاه به تثبیت چیرگی خود بر آن حدود موفق…

ویرایش دوم فساد و حکومت، کتاب سوزان رز آکرمن در سال 1999 را به روز می کند تا به مسائل نوظهور بپردازد و پرسش های قدیمی را در پرتو داده های جدید بازنگری کند. این کتاب انفجار تحقیقاتی را که همراه با فروپاشی دیوار برلین، تأسیس سازمان شفافیت بین‌الملل، و تصمیم بانک جهانی برای قرار دادن سیاست‌های مبارزه با فساد…

اهمیت اساسی این کتاب، گذشته از ارزش تاریخی آن در توصیفتحولات و رخدادهای گوناگونی که به شکل گیری جمهوری آذربایجان منجر شد که در بخش بعدی این یادداشت به جوانبی از آن اشاره خواهد شد، بیشتر در تبیین نوع استدلال و تفسیر خاصی از سرگذشت فرهنگی این سامان است که در نهایت زمینه ساز دگرگونی مزبور گشت.

این کتاب یکی از نخستین، مهمترین و در عین حال ناشناخته ترین پژوهش هایی است که در این زمینه به زبان فارسی منتشر شده است. نویسندگان این بررسی از شخص محمد امین رسولزاده گرفته که در کنار سرپرستی و تدوین این مجموعه مقالات، نگارش دو مقاله اصلی و اولیه اش را نیز برعهده داشت تا چهره هایی چون میرزا بالا…

کتاب حاضر پیش از آنکه بحثی باشد درباره نظریه ای لیبرالی پیرامون حقوق اقلیت ها، کتابی است درباره خود نظریه لیبرالی که بسیاری از پیش فرض های ما را درباره این مکتب به چالش می کشد. چالشی که نویسنده آنرا از طریق پیش کشیدن سه مدعای مهم مطرح می سازد.

کتاب حاضر وجود خود را بی شک مدیون سرخوردگی مدرنی است که در اواخر سال های هفتاد گریبانگیر نسل شصت و هشتی ها شد؛ در آن سال هایی که دیگر آشکار شده بود هیچ بدلیل سیاسی ای ادامه دهنده جنبشی نخواهد شد که ما را به آن به اعتراض به نظم شهر واداشته بود.

انقلاب کبیر فرانسه را سرآغاز تاسیس نظام های جمهوری در معنای مدرن آن به شمار می آورند. حال آن که حتی اگر با اندکی تسامح تاریخی، این انقلاب را زمینه ساز عملی شدن این ابداع به شمار آوریم، مسلما می بایست مبانی نظری چنین ابداعی را در تلاش های متفکرانی جستجو کرد که دست کم از دو قرن پیش از…

کتاب "خروج اعتراض و وفاداری" رساله ای است که توسط "آلبرت هیرشمن" نوشته شده است. کار به یک اولتیماتوم مفهومی بستگی دارد که مصرف کنندگان را در مواجهه با کیفیت پایین کالاها مواجه می کند: خروج یا صدا. کتاب تأثیرگذار توصیف شده است. چارچوب ارائه شده در کتاب در مورد موضوعاتی مانند جنبش های اعتراضی، مهاجرت، احزاب سیاسی و گروه…

استدلال نویسنده کتاب برای یک چنین نامگذاری ای آن است که او دوران مدرن را دورانی می داند که تفوق و جهانی شدنش ب عقلانی شدن و محدود ماندن مصرف همراه بود، حال آنکه امروز هرچند مصرف همچنان نقش محوری خویش را در شکل دهی به تمدن غربی ایفا می کند، اما این دیگر آن مصرف عقلانی و محدود نیست،…

در این کتاب جمهوری خواهی به منزله یک اندیشه سیاسی مورد توجه قرار گرفته است. اندیشه ای که محور موسس آن را تعریفی از آزادی به منزله عدم سلطه تشکیل می دهد. نویسنده کتاب مدعی است که چنانچه این تعریف از آزادی پذیرفته شود، آن گاه اندیشه ای که حول آن شکل می گیرد- که او آن را اندیشه جمهوری…

مباحث مربوط به نوع رفتار با اشخاص و گروه هایی که در کشورها در زمره اقلیت ها به شمار می روند با نوع نگاهی که در روابط بین الملل طی قرارداد وستفالی در اواسط قرن هفده میلادی بنا گذاشته شد پیوندی ناگسستنی دارد. پیمان وستفالی پس از پایان جنگ های سی ساله در سال 1648 میلادی میان تمامی کشورهای اروپایی-…

طی سال 1981، هر ماه هزاران بار به شرکت پراکتر اندگمیل، که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان انبوه اجناس مصرفی است، تلفن می شد. مصرف کنندگان نگران، تلفن می کردند تا بدانند آیا شرکت مذکور با شیطان رابطه و دادوستد دارد یا نه؟ زیرا چنین شایع شده بود؛ و گفته می شد که علامت تجاری شرکت- شامل چهره ای که درباره…

پیشینه تبلیغ و ترویج سوسیال دموکراسی و تشکیل احزاب سوسیال دموکرات در ایران به سال های آغازین سده بیستم میلادی باز می گردد و دو منشا متفاوت دارد: یکی، سوسیال دموکراسی قفقاز و دیگری، سوسیال دموکراسی ارمنی. جریانی که از سوسیال دموکراسی قفقاز نشات می گرفت در فرقه اجتماعیون عامیون ایران متشکل شد که حزبی عمدتا عمل گرا بود...

تلاش گروهی از ایرانیان در طرفداری از آلمان و عثمانی در خلال پیشامد جنگ اول جهانی به مجموعه تحرکاتی منجر شد که یکی از معروف ترین آن ها نهضت مهاجرت است و تشکیل یک حکومت موقت در صفحات غربی کشور. فداکاری در راه وطن، خاطرات یکی از چهره های نظامی همراه با نهضـت مهاجرت،گوشه های کمتر شناخته ای از این…

این کتاب جلد اول از یک مجموعه ی دو جلدی می باشد که نویسنده ی آن می کوشد تا گذری بر سیر اندیشه اصلاح دین داشته و نشان دهد بنیاد آن در دوره قاجار، بر آموزه‌های سیدعلی محمد باب استوار بود و پس از پیوند با تعالیم محمدبن عبدالوهاب در دوره پهلوی، به‌گونه‌ای فراگیر دین‌مداران تجددخواه را مجذوب خود کرد.…

در این بررسی کوشش شد تا عملکرد اسماعیل خان امیرموید سوادکوهی، یکی از رجال سیاسی - نظامی محلی ایران که از یک سو پایبند مناسبات ایلی و اجتماعی روزگار خود بود و از سوی دیگر دغدغۀ استقلال ایران و حفظ تمامیت ارضی آن را در سر داشت، مورد ارزیابی قرار می گیرد.

در این کتاب، فدرالیسم به منزلۀ یک شیوه تفکر سیاسی و نیز راهنمای عمل از دو منظر تاریخی تاریخی اجتماعی متفاوت مورد بررسی و نقد قرار گرفته است. یکی از منظر امکاناتی که در اختیار می گذارد تا جوامعی که به دلایلی نمی توانستند الگوی یک حکومت متمرکز را سرمشق خود قرار دهند، موفق به تشکیل دولت قانونی و تاسیس…

تاریخ مکتوم تلاشی است در بررسی فکر و عمل یکی از مهم ترین و در عین حال ناشناخته ترین گروه های فعال در دگرگونی بزرگی که تاریخ معاصر ایران را تحت الشعاع خود قرار داد. یعنی تلاش فعالان بابی/ازلی در تهیه و تدارک تحرک سیاسی و اجتماعی گسترده ای که از اواخر دورۀ قاجار آغاز شد و بالاخره به صورت…

تشکیل گروه پنجاه و سه نفر در نیمه نخست دهه 1310 شمسی و نقش تعدادی از اعضا آن در تاسیس حزب توده ایران در سال های بعد از شهریور 1320 از تحولات سیاسی مهم ایران در سده اخیر است. خاطرات و یادداشت های باقی مانده از تقی مکی نژاد یکی از اعضا گروه مزبور و از بنیان گذاران حزب توده…

فروپاشی نهضت ملی شدن صنعت نفت در روزهای پایانی مرداد 1332، نقطۀ عطفی بود در تاریخ معاصر ایران که بیشتر زمینه های شکل گیری و بازیگران اش بحث و بررسی شده است تا جنبه های دیگری چون امکان اجتناب از آن پیشامد در صورت اتخاذ راه و روشی دیگر از سوی رهبری نهضت. این کتاب، سعی و تلاشی است از…

آنچه در این مجموعه ارائه می شود گزارشی از گوشه هایی چند از عملکرد اداره املاک اختصاصی در حوزه گرگان که در فاصله اردیبهشت تا آذر 1321 در روزنامه کوشش منتشر شده است. در نیمه نخست دهه 1320 که نظام حاکم هنوز به ترمیم صدمات حاصله از فروپاشی شهریور 1320 موفق نشده بود، مطالبی از این دست منتشر می شدند.

به وجود آمدن مجموعه ای از مسایل و دشواری های جدید در مناسبات ایران و ترکیه تا جایی که به روابط ایران و عثمانی مربوط می شود، در یک دوره طولانی و در یک مرحلۀ بعدی به صورت روابط ایران و جمهوری ترکیه در فاصله فروپاشی عثمانی در پایان جنگ اول جهانی در سال 1918 تا برآمدن یک نظام جمهوری…

در یک دوره از تاریخ معاصر ایران، یعنی در فاصله فروپاشی سلسله قاجار تا برآمدن و شکل گیری یک نظام جایگزین به صورت پادشاهی پهلوی، نیروهای نظامی نقش مهمی در تحولات سیاسی کشور ایفا کردند؛ در دسترس نبودن اسناد و مدارک این حوزه بخصوص از تحولات ایران باعث شده است که این رنگ و نقش تا حدود زیادی ناشناخته باقی…

اختلافات مرزی ایران و عثمانی که این کتاب به توصیف یکی از مقاطع مهم و خوشبختانه نهایی- آن اختصاصی دارد نیز از جمله مقولاتی است که با صرفنظر از ابعاد دیرینه آن از دوران جنگ های ایران و یونان و روم از قدمتی سیصد ساله برخوردار بود یعنی از زمان تثبیت امپراتوری عثمانی به عنوان یک قدرت مهم جهانی در…

در میان مناطق مرزی متعددی که ایران را از همسایگانش جدا می کند، برخی به دلیل ویژگی سوق الجیشی، وجود اراضی تحت کشت، طوایف خراجگذار و یا ارزش حیثیتی اهمیتی بیش از دیگر مناطق داشته اند و برخی نیز به دلیل فقدان یک چنین خصوصیاتی، اهمیتی کمتر...

سرگذشت ایران در شهریور 1320، روزهایی که مملکت از چندسو هدف تعرض و پیشروی سریع نیروهای نظامی بریتانیا و اتحاد شوروی قرار گرفت، سرگذشت دردآوری است. ولی درد و غم نهفته در این سرگذشت، فقط در آن نیست که ایران دستخوش هجوم نیروهای بیگانه قرار گرفت و استقلالش پایمال شد...

نهضت ملی شدن صنعت نفت و تداوم این تلاش تکاپو در مراحل بعدی تاریخ معاصر ایران- چنان که اقتضای یک حرکت گسترده سیاسی است- همراهان و همگامان مختلف و متنوعی داشت. تیمسار ناصر مجللی که این کتاب به ثبت گوشه هایی از شرح حال وی اختصاص دارد، یکی از این همراهان است.

شورش اسمعیل آقا شکاک (سمکو) در فاصلۀ مراحل پایانی جنگ اول جهانی تا حدود چهار سال بعد که با اعادۀ حاکمیت مرکز بدین غائله پایان داده شد (1301 -1297 شمسی) یکی از موحش ترین صفحات تاریخ معاصر ایران است. آنچه اینک تحت عنوان ختم غائلۀ سمیتکو ارائه می شود گزارشی است به قلم سرهنگ شرف الدین میرزا قهرمانی از یک…

فرمان آتش در کوهستان باختر روایتی است از یک مقطع کوتاه ولی مهم از تنش های ایلی حوزه موردبحث، یعنی تحولات بانه و سقز در فاصله پاییز 1320 تا بهار 1321 که در خلال آن، پاره ای از عشایر آن حدود با استفاده از تسحیلات برجای مانده از واحدهای نظامی از هم گسیخته دولتی در مراکزی چون بانه و مریوان…

توسعۀ صنعتی و اقتصادی قفقاز و آسیای میانه از اواسط قرن نوزدهم به بعد باعث آن شد که تعداد کثیری از ایرانیان در جست و جوی کسب و کار رهسپار آن حدود شوند. بسیاری از این ایرانیان، در خلال تحولات انقلاب روسیه، درگیر فعالیت های سیاسی و تشکیلاتی شدند که برآمدن فرقۀ عدالت موضوع اصلی این کتاب یکی از مهمترین…

آذربایجان در یک دوره از تاریخ معاصر ایران، دوره ای که آن را می توان نقطۀ اوج مداخلات نیروهای بیگانه در این حوزه تعریف کرد، با رشد گسترده ای از آشوب های سیاسی و عشایری درگیر شد. در این مجموعه تعدادی از این وقایع چون شورش سمکو و جنبش شیخ محمد خیابانی مورد بررسی قرار گرفته است.

امتناع دولت شوروی از فراخوانی نیروهایش از قلمرو ایران در پی خاتمه جنگ دوم جهانی که با تشکیل دو حکومت خودمختار در حوزه اشغال ارتش سرخ، یعنی در کردستان و آذربایجان، ابعاد نگران کننده تری نیز یافت، برای یک دوره بحرانی، کل تحوّلات کشور را تحت الشعاع قرار داد. واکنش طیف گسترده ای از عشایر و دیگر نیروهای محافظه کار…

با استقرار نظام پهلوی در سال های نخست دهۀ 1300 شمسی، دوره ای از آزادی و آزادی خواهی که با نهضت مشروطیت ایران آغاز شده بود، به پایان آمد. ولی همانگونه که در شرح مراحل پایانی تلاش و تکاپوی فرخی یزدی، شاعر و روزنامه نگار برآمده از مشروطه یعنی موضوع اصلی این کتاب ملاحظه خواهد شد، این آزادی و آزادی…

نقش و حضور روحانیت در عرصۀ تحوّلات سیاسی ایران معاصر در دو دوره مهّم و کارساز است؛ یکی دورۀ نهضت مشروطیت است و دیگری نیز دوره ای که از نهضت پانزدهم خرداد آغاز و در انقلاب اسلامی به نقطۀ اوج رسید. دورۀ میانی این دو مرحله که اسناد این مجموعه به معرفی جوانبی از آن اختصاص دارد، اگرچه از لحاظ…

دکتر رضا رادمنش با آن که یکی از چهره های موسس و صاحب نقش حزب تودۀ ایران به شمار می آید، در مقایسه با تعدادی از همتایان حزبی اش، و بیشتر به دلیل آن که از خود خاطرات و نوشته هایی بر جای نگذاشت نسبتا ناشناخته مانده است. هدف از انتشار این بررسی که رشته یادداشت ها و خاطراتی است…

ایران و جهانی پرتلاطم، خاطرات یکی از چهره های دست اندرکار توسعۀ مناسبات سیاسی و اقتصادی ایران با اکثر کشورهای همسایه در فاصلۀ سال های دهۀ 1330 تا 1350 است همراه با مروری بر گوشه هایی از تجارب ایران در سازمان ملل، چون اعادۀ حاکمیت کشور بر جزایر ایرانی خلیج فارس و مناسبات ایران با کشورهایی چون کویت، پاکستان و…

در فاصله سال های انقلاب مشروطه تا مراحل پایانی جنگ اول جهانی، کرمانشاه از جمله به دلیل موقعیت جغرافیایی و ترکیب جمعیتی، عرصۀ بروز برخی از مهّم ترین تحوّلات تاریخ معاصر ایران بوده است. از شورش های ضد مشروطه سالارالدوله گرفته تا تشکیل دولت موقت نظام السلطنه و تبدیل آن حدود به میدان کارزار سپاهیان روس و انگلیس و عثمانی.…

با توجه به سرگذشت سقز در سال های جنگ اول جهانی و دوران پر آشوب بعدی، انتخاب عنوانی چون وحشت در سقز بر شرح مختصری از حوادث، به هیچ وجه انتخاب اغراق آمیزی نیست. رخدادهای خانمان برانداز که در این کتاب توسط یکی از ناظران عینی این حوادث به ثبت رسیده، خود گواهی است بر این مدعا.

واکنش ملّیون ایرانی به تغییر نام مناطق جنوبی قفقاز از آران به آذربایجان در مراحل پایانی جنگ اول جهانی که یکی از شگفتی های تاریخ این دوران است و می تواند جدای از مسائل سیاسی موجب تهدید تمامیت ارضی و حاکمیت ملّی ایران باشد موضوع اصلی این مجموعه است.

موضوع سازمان افسران حزب تودۀ ایران یکی از بحث انگیزترین مباحث تاریخ معاصر ایران در نیم قرن اخیر است. در این بحث، نه فقط موجودیت بالفعل سازمان مزبور، یعنی رفتار و عملکردهایش در خلال نقاط عطف تاریخی ای چون بحران آذربایجان و مراحل مختلف نهضت ملّی شدن نفت جایگاه مهمی دارد، که توان بالقوۀ و به کار گرفته نشدۀ آن…

مکاتبات تجاری حاج محمد حسن کتابفروش در فاصله سال های 1325 تا 1330 هجری قمری، یعنی سال های مقارن با انقلاب مشروطه، از لحاظ شرح و بیان رخدادهای کلی کشور در این دوره نکات جدید و در خور توجهی دربرندارد؛ اقدامات دوره اول مجلس شورای ملی، کودتای محمد علی شاه، مقاومت مشروطه خواهان و بالاخره سرنگونی وی، موضوعی است که…

در فاصلۀ سال های بعد از 28 مرداد 1332 تا فروپاشی نظام پهلوی در پی انقلاب اسلامی 1357، یعنی در خلال دوره ای که نظر به استبداد حاکم عرصۀ تحولات اجتماعی ایران به نحو فزاینده ای محدودتر از پیش می شد، بخش مهمی از خواسته ها و آمال نیروهای مخالف در فعالیت های جنبش دانشجویان ایرانی در خارج از کشور…

سازمان دانشجویان دانشگاه تهران در خلال دوران نه چندان طولانی فعالیت هایش در فاصله سال های میانی دهۀ 1320 تا سال های نخست دهۀ بعد، اگر چه تجربه ای ابتدایی و آغازین در عرصۀ فعالیت های دانشجویی ایران محسوب می شد ولی از لحاظ دستیابی به سطحی از انسجام صنفی و همچنین تأثیر سیاسی به چنان نهاد نیرومند و موثری…