هنرهای تجسمی
این دسته کتاب‌های درسی و آموزشی هنرهای تجسمی را در بر دارد؛ از مبانی نقطه، خط و رنگ تا کارگاه هنر و حجم‌سازی برای هنرجویان.
کتاب‌های این دسته۱ کتاب
نقطه، خط، سطح، رنگ، بافت: هر تصویری که می‌بینید از همین چند عنصر ساخته شده است، ولی هنرمند می‌داند چطور آن‌ها را کنار هم بگذارد تا چیزی بگوید. کتاب‌های هنرهای تجسمی به همین دانش می‌پردازند. در این صفحه می‌خوانید هنرهای تجسمی چه شاخه‌هایی دارد، کتاب‌های درسی و کارگاهی چه فرقی با هم دارند، برای هنرجوی دبیرستانی، دانشجو یا علاقه‌مند آزاد چه کتابی مناسب است و در خرید کتاب هنرهای تجسمی به چه چیزهایی توجه کنید.
اگر به دیدن، ساختن و فهمیدن تصویر علاقه دارید، این صفحه راهنمای شماست.
هنرهای تجسمی به هنرهایی گفته می‌شود که با چشم دیده می‌شوند و شکل مادی دارند: نقاشی، طراحی، مجسمه، چاپ دستی، عکاسی، گرافیک و امثال آن. تفاوتش با هنرهای نمایشی و موسیقی این است که اثر تجسمی معمولا یک شیء یا تصویر ثابت است که بیننده می‌تواند هر قدر بخواهد به آن نگاه کند.
چون دامنه‌ی این هنر وسیع است، کتاب‌های آن هم تنوع دارند. بعضی درباره‌ی مبانی و قواعد پایه‌اند، بعضی آموزش عملی می‌دهند و بعضی نظریه و فلسفه‌ی هنر را بررسی می‌کنند. اولین کار برای انتخاب درست این است که بدانید دنبال کدام نوع هستید.
در فهرست این دسته، عنوان‌هایی مانند «آشنایی با هنرهای تجسمی» و «اصول و مبانی هنرهای تجسمی» را می‌بینید که از نامشان پیداست برای معرفی کلی و شناخت پایه نوشته شده‌اند.
هر آموزش جدی هنر با مبانی شروع می‌شود. مبانی یعنی زبان بصری: خط چه حسی می‌دهد؟ رنگ گرم با رنگ سرد چه فرقی دارد؟ ترکیب‌بندی چگونه توجه را هدایت می‌کند؟ تعادل، تضاد، ریتم و تناسب چه هستند؟ کسی که این‌ها را بداند، هم تصویر را بهتر می‌خواند و هم بهتر می‌سازد.
در این دسته چند کتاب با عنوان مشابه هست: «مبانی هنرهای تجسمی»، «اصول و مبانی هنرهای تجسمی»، «مبانی هنرهای تجسمی (ارتباطات بصری)» و «کتاب درسی مبانی هنرهای تجسمی». شاید در نگاه اول شبیه هم به نظر برسند، اما هر کدام با هدف و مخاطب خودش نوشته شده‌اند. کتاب درسی معمولا برای برنامه‌ی درسی هنرستان و مدرسه تنظیم شده و کتاب‌های دیگر ممکن است برای دانشگاه یا مطالعه‌ی آزاد باشند.
پیشنهاد عملی: اگر می‌خواهید فقط یکی را بخرید، مشخصات و توضیح همه را در صفحه‌ی هر کتاب مقایسه کنید. به نام ناشر، مخاطب و فهرست مطالب نگاه کنید و ببینید کدام با هدف شما می‌خواند.
کتاب‌های درسی این حوزه برای هنرجویان رشته‌ی هنر در مدرسه و هنرستان نوشته شده‌اند. در این دسته کتاب‌هایی مانند «کتاب درسی حجم‌سازی ۱»، «کتاب درسی کارگاه هنر ۱» و «کتاب درسی کارگاه هنر ۲» دیده می‌شوند. شماره‌ی آخر نامشان یعنی سری کتاب‌ها پله‌پله جلو می‌رود و بهتر است ترتیب را رعایت کنید.
چه کسی به این کتاب‌ها نیاز دارد؟ اول هنرجویی که این درس‌ها را دارد. دوم والدینی که می‌خواهند فرزندشان را برای ورود به رشته‌ی هنر آماده کنند. سوم معلم و مربی هنر که به یک منبع منظم برای تدریس نیاز دارد. چهارم علاقه‌مندی که می‌خواهد یک مسیر آموزشی مرحله‌به‌مرحله داشته باشد، بی‌آنکه سراغ کتاب‌های سنگین دانشگاهی برود.
یک نکته‌ی مهم: کتاب درسی معمولا در کنار آموزش مربی و تمرین در کلاس معنا پیدا می‌کند. اگر تنها هستید، صبورانه تمرین‌ها را انجام دهید و اگر امکانش هست از تجربه‌ی یک هنرمند یا معلم کمک بگیرید.
در هنر، دیدن و خواندن کافی نیست؛ باید ساخت. کتاب‌های کارگاه هنر برای همین طراحی شده‌اند. پروژه‌ها و تمرین‌هایی دارند که شما را وادار می‌کنند با مداد، رنگ، خمیر یا کاغذ کار کنید. مزیت این نوع کتاب این است که فقط چیزی به شما نمی‌گوید؛ از شما کار می‌خواهد.
هنگام استفاده از کتاب کارگاهی چند توصیه دارد: وسیله‌های ساده و ارزان تهیه کنید و از همان اول نگران کیفیت اثر نباشید. هر تمرین را یک بار تمام کنید، حتی اگر از نتیجه راضی نیستید. کارهای قبلی را نگه دارید تا بعد از چند ماه پیشرفت خودتان را ببینید. و مهم‌تر از همه، خودتان را با هنرمندان حرفه‌ای مقایسه نکنید.
اگر بیشتر به نقاشی علاقه دارید، کتاب‌های نقاشی ادامه‌ی خوبی برای مسیر شماست. برای آشنایی با جنبه‌ی طراحی و ارتباط بصری، به کتاب‌های ارتباط تصویری و گرافیک هم سر بزنید.
خیلی‌ها هنرهای تجسمی را فقط نقاشی و طراحی می‌دانند، ولی حجم‌سازی هم بخش مهمی از آن است. حجم‌سازی یعنی ساختن اثر سه‌بعدی از موادی مثل خاک رس، گچ، چوب یا فلز. کتاب «کتاب درسی حجم‌سازی ۱» نشان می‌دهد که آموزش این مهارت هم بخشی از برنامه‌ی درسی هنر است.
در حجم‌سازی، چیزهایی مثل توازن، فضای خالی، سطح و نور اهمیت خاصی دارند. برخلاف نقاشی که روی صفحه‌ی صاف کار می‌کنید، اینجا باید از هر زاویه به اثر فکر کنید. برای مبتدی بهتر است با اشکال ساده شروع کند و بعد به سمت ترکیب‌های پیچیده‌تر برود.
اگر دنبال ابزار و مواد مخصوص هستید، لازم است ابتدا توضیح کتاب را بخوانید تا بدانید چه وسایلی می‌خواهد. کتاب درسی معمولا فهرست وسایل را در ابتدا یا در هر فصل آورده است.
کتابی با نام «زبان تصویر» در این دسته هست. عنوانش به این نکته اشاره می‌کند که تصویر هم مثل نوشته زبانی دارد و می‌شود آن را خواند. این نگاه در دنیای امروز که پر از تصویر است، خیلی مهم است. از پوستر تبلیغاتی تا عکس روزنامه، همه‌چیز با ما حرف می‌زند و ما اغلب متوجه نمی‌شویم چه می‌گوید.
کتاب‌هایی که به سواد بصری می‌پردازند، به شما یاد می‌دهند به چه چیزهایی توجه کنید: چه چیزی در مرکز است؟ چشم شما از کجا به کجا می‌رود؟ چرا این رنگ انتخاب شده است؟ چه چیزی نشان داده نشده است؟ این پرسش‌ها هم به کار هنرمند می‌آید و هم به کار هر مخاطب هوشیار.
این نوع مطالعه برای دانشجوی رسانه، گرافیک و سینما هم مفید است. برای دیدن فضای مرتبط، کتاب‌های سینما و کتاب‌های انیمیشن را هم ببینید.
بعد از مدتی کار عملی، پرسش‌های بزرگ‌تری می‌آید: هنر چیست؟ چرا بعضی آثار مهم شمرده می‌شوند؟ معنا در اثر است یا در ذهن بیننده؟ نظریه‌ی هنر به این پرسش‌ها می‌پردازد. در این دسته یک عنوان با نام «نظریه تقابل دریدا در هنرهای تجسمی» دیده می‌شود. از عنوانش برمی‌آید که اندیشه‌ی یک فیلسوف را به هنرهای تجسمی ربط داده است.
این کتاب‌ها برای خواننده‌ی عادی و مبتدی سنگین‌اند. ورود به آن‌ها به پیش‌زمینه‌ی فلسفی و آشنایی با اصطلاح‌ها نیاز دارد. پس اگر تازه شروع کرده‌اید، عجله نکنید. اول مبانی را بخوانید، چند ماه کار کنید و بعد سراغ نظریه بروید. آن وقت متن برایتان معنا پیدا می‌کند و خسته نمی‌شوید.
البته اگر دانشجوی رشته‌ی هنر یا پژوهشگر هستید، این‌ها همان کتاب‌هایی‌اند که به کارتان می‌آیند. مشخصات و توضیح کتاب را بخوانید تا با نیازتان بخواند.
اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید، این ترتیب را پیشنهاد می‌کنیم. لازم نیست حتما دقیقا همین‌طور جلو بروید؛ فقط نمونه‌ی مسیری منطقی است.
هر مرحله را با کار عملی همراه کنید. یک دفتر طراحی کنار خود داشته باشید و هر روز دست‌کم ده دقیقه بکشید. مهارت دیداری با تکرار ساخته می‌شود، نه با خواندن.
خیلی‌ها این دسته را برای آمادگی ورود به رشته‌ی هنر جست‌وجو می‌کنند. کتاب‌های درسی و مبانی برای این هدف اهمیت دارند، چون پایه‌ی آموزش هنر در مدرسه‌اند. اما یادتان باشد که آزمون هنر معمولا بخش عملی، مثل طراحی و رنگ‌آمیزی، هم دارد و کتاب به‌تنهایی کافی نیست.
پس علاوه بر خواندن، تمرین عملی منظم داشته باشید. اگر امکانش هست در یک کلاس یا با مربی کار کنید تا کارتان بازخورد بگیرد. کتاب راهنما و منبع خوبی است، ولی جای معلم را نمی‌گیرد.
برای مشورت درباره‌ی مسیر تحصیلی و آزمون، به مشاور و منابع رسمی مراجعه کنید. ما فقط کتاب‌ها را معرفی می‌کنیم و قیمت و موجودی هر کتاب را هر روز به‌روز می‌کنیم. برای شناخت بهتر رشته‌ها می‌توانید صفحه‌ی هنر و معماری را هم ببینید.
برخی خریدارها وقتی با این دسته مواجه می‌شوند، در دام چند اشتباه می‌افتند:
با رعایت این نکته‌ها، هم پول و هم وقتتان بهتر مصرف می‌شود. اگر شک دارید، از کتابی ساده‌تر شروع کنید و بعد ادامه دهید.
کتاب هنر هدیه‌ی خوبی است، به شرط اینکه با سلیقه و سطح گیرنده بخواند. برای نوجوانی که تازه به نقاشی علاقه‌مند شده، کتاب‌های کارگاهی و مبانی مناسب‌ترند. برای کسی که دانشجوی هنر است، کتاب نظری یا تخصصی‌تر را ببینید. برای دوستی که تجربه دارد ولی هنوز مبانی را کنار نگذاشته، کتاب «مبانی» همیشه جایی دارد.
اگر مطمئن نیستید، کتاب‌های عمومی و معرفی مثل «آشنایی با هنرهای تجسمی» انتخاب مطمئن‌تری هستند. چون هم برای مبتدی قابل فهم‌اند و هم علاقه‌مند حرفه‌ای‌تر با مطالعه‌ی آن‌ها چیز تازه می‌یابد.
پیش از خرید، مشخصات هر کتاب را در صفحه‌ی خودش ببینید و اگر هدیه است، به اندازه و سال چاپ هم دقت کنید. نسخه چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید.
رنگ یکی از قدرتمندترین عنصرهای بصری است و بخش مهمی از کتاب‌های مبانی به آن اختصاص دارد. در این کتاب‌ها با چیزهایی مثل رنگ‌های اصلی و فرعی، رنگ‌های گرم و سرد، روشنی و تیرگی و هماهنگی رنگ‌ها آشنا می‌شوید. شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، ولی وقتی می‌خواهید تابلویی رنگ کنید، می‌بینید رنگ‌ها روی هم اثر می‌گذارند و یک رنگ کنار رنگ دیگر متفاوت دیده می‌شود.
مثلا رنگ‌های گرم مثل قرمز و نارنجی معمولا حس نزدیکی و انرژی می‌دهند و رنگ‌های سرد مثل آبی و سبز آرامش و فاصله. این قاعده‌ی مطلق نیست، ولی نقطه‌ی شروع خوبی برای فکر کردن است. هنرمند می‌تواند با آگاهی از این رابطه‌ها، حس دلخواهش را در اثر بسازد.
پیشنهاد ما این است که هنگام خواندن فصل رنگ، حتما با رنگ واقعی کار کنید. چند رنگ ساده بخرید و ترکیب‌ها را روی کاغذ امتحان کنید. کسی که رنگ را با دست تجربه کند، بهتر از کسی که فقط متن را می‌خواند فرق‌ها را می‌فهمد. اگر به رنگ در طراحی لباس و پارچه هم علاقه دارید، دسته‌ی کتاب‌های انیمیشن هم نگاه تازه‌ای به رنگ و حرکت به شما می‌دهد.
ترکیب‌بندی یعنی جای هر چیز را در قاب تعیین کردن. یک عکس یا نقاشی با موضوع مشابه، بسته به ترکیب‌بندی می‌تواند کاملا حس متفاوتی بدهد. در کتاب‌های مبانی درباره‌ی چیزهایی مثل تعادل متقارن و نامتقارن، مرکز توجه، فضای خالی، تکرار و ریتم صحبت می‌شود.
راه ساده برای تمرین این است که چند تصویر مشهور را ببینید و بپرسید چشم من از کجا وارد می‌شود، بعد به کجا می‌رود و کجا می‌ایستد. این نگاه به‌مرور عادت می‌شود. بعد سعی کنید همان اصول را در کار خودتان امتحان کنید: یک شیء ساده مثل لیوان را در چند موقعیت مختلف قاب بگیرید و بکشید. تفاوت‌ها را با هم مقایسه کنید.
ترکیب‌بندی فقط به نقاشی مربوط نیست. عکاسی، گرافیک، سینما و حتی چیدمان یک ویترین از همین قاعده‌ها بهره می‌برند. برای همین کتاب‌های مبانی برای طیف وسیعی از خواننده‌ها مفید است.
در بسیاری از کتاب‌های مبانی، نقطه، خط و سطح نخستین فصل‌اند. نقطه ساده‌ترین نشانه است. وقتی نقطه‌ها پشت سر هم می‌آیند خط می‌سازند و خط‌ها که بسته شوند به سطح می‌رسیم. با همین سه عنصر می‌شود بی‌شمار تصویر ساخت.
هر خط حسی دارد. خط صاف و افقی آرام است، خط مورب پویاست و خط منحنی نرم و روان. خط ضخیم و نازک هم شخصیت متفاوتی دارند. وقتی این را بدانید، متوجه می‌شوید طراح یک پوستر یا یک نقاشی چگونه با همین ابزار ساده حس‌هایی متفاوت می‌سازد.
برای تمرین، تنها با یک مداد و کاغذ چند صفحه را با خطوط مختلف پر کنید: خط‌های تند، آرام، شکسته، موجی. سپس همان‌ها را با چشم بسته امتحان کنید. این کار دست شما را آزاد می‌کند و ترس از کاغذ سفید را کم می‌کند. بسیاری از هنرجوهای مبتدی همین‌جا متوجه می‌شوند که طراحی مهارتی است که با تمرین رشد می‌کند.
خیلی از علاقه‌مندان به هنر به کلاس دسترسی ندارند یا وقت کافی ندارند. برای آن‌ها چند توصیه‌ی ساده داریم که همراه با کتاب می‌تواند مسیر را هموار کند.
یادتان باشد که هدف از تمرین، اثر کامل نیست؛ هدف عادت دیدن و دست‌ورزی است. آثار درخشان معمولا بعد از هزاران صفحه‌ی ساده به وجود می‌آیند.
شاید فکر کنید هنر فقط در موزه و گالری است، اما هنرهای تجسمی همه‌جا حضور دارد: در طراحی بسته‌بندی، پوستر، لباس، اثاثیه، نمای ساختمان و حتی در صفحه‌ی گوشی شما. کسی که مبانی را بداند، این چیزها را بهتر می‌بیند و انتخاب‌های آگاهانه‌تری می‌کند. مثلا می‌فهمد چرا یک پوستر شلوغ است و چرا دیگری آرام و جذاب.
این آگاهی حتی در کارهای غیرهنری هم به کار می‌آید. کسی که ارائه یا اسلاید می‌سازد، وبلاگ می‌نویسد یا فروشگاه اینترنتی دارد، با دانستن اصول ترکیب و رنگ نتیجه‌ی بهتری می‌گیرد. پس خواندن این کتاب‌ها فقط برای هنرمند شدن نیست.
اگر بخواهید نگاه‌تان را به سمت نمایش و اجرا ببرید، کتاب‌های نمایش و ادبیات نمایشی نگاه دیگری از هنر را به شما نشان می‌دهند.
اگر فرزندتان به نقاشی و ساخت علاقه دارد، شاید بپرسید چه چیزی را چه زمانی بخرید. اولا کتاب‌های درسی هنر معمولا برای گروه‌های سنی مشخصی طراحی شده‌اند. مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است و می‌توانید ببینید برای چه پایه‌ای تنظیم شده است. دوما به علاقه‌ی خود کودک یا نوجوان توجه کنید و او را مجبور نکنید.
بهتر است نقاشی و ساختن را بازی و لذت نگه دارید. از فرزندتان بخواهید درباره‌ی اثرش حرف بزند، نه اینکه فقط قضاوت کنید. جمله‌ای مثل «این را برایم توضیح بده» بهتر از «چه زشت» یا حتی «چه قشنگ» است.
معلم‌ها هم می‌توانند از کتاب‌های کارگاهی برای برنامه‌ریزی کلاس بهره ببرند. پیش از انتخاب، فهرست مطالب و پروژه‌های هر کتاب را ببینید و با محدودیت‌های وسیله و زمان کلاس مقایسه کنید.
برای شروع هنر لازم نیست وسیله‌ی گران بخرید. یک مداد نرم و یک مداد سخت، پاک‌کن، دفتر طراحی، چند رنگ ساده و کمی کاغذ کافی است. برای حجم‌سازی، خمیر مخصوص یا خاک رس ارزان‌قیمت برای شروع بسنده می‌کند. بعد که به کار علاقه‌مند شدید، وسیله‌ی بهتر می‌توانید تهیه کنید.
هنگام انتخاب کتاب کارگاهی، ببینید چه وسایلی می‌خواهد. بعضی پروژه‌ها فقط کاغذ و مداد می‌خواهند و بعضی مواد ویژه. اگر امکانات محدود است، کتابی را انتخاب کنید که با وسایل ساده کار می‌کند.
مهم‌تر از وسیله، جای کار است. یک گوشه‌ی مشخص با نور کافی که بتوانید وسایل را همان‌جا بگذارید، شما را به کار روزانه ترغیب می‌کند. اگر هر بار باید وسایل را جمع و پهن کنید، احتمال ترک تمرین بیشتر می‌شود.
یکی از سودمندترین عادت‌هایی که با خواندن کتاب‌های هنرهای تجسمی پیدا می‌کنید، پرسیدن است. مقابل هر تابلو، عکس یا مجسمه می‌توانید چند سؤال ساده را از خودتان بپرسید. موضوع اثر چیست؟ چه عنصری بیشتر از همه توجه مرا می‌گیرد؟ رنگ‌ها چه حسی می‌دهند؟ خط‌ها آرام‌اند یا پرتنش؟ هنرمند چه چیزی را جا انداخته یا عمدا حذف کرده است؟ اگر جای هنرمند بودم چه چیزی را عوض می‌کردم؟
لازم نیست جواب درست و غلط وجود داشته باشد. هدف این است که چشم شما فعال شود و به جای نگاه سریع، نگاه آرام و کنجکاو پیدا کند. پس از چند هفته می‌بینید که در گالری یا حتی هنگام ورق زدن یک مجله، خیلی بیشتر از قبل می‌بینید.
کتاب‌های مبانی و زبان تصویر برای همین ساخته شده‌اند: نه اینکه به شما بگویند چه چیزی زیباست، بلکه ابزار بدهند تا خودتان زیبایی را کشف کنید.
اگر کاملا تازه شروع کرده‌اید، «آشنایی با هنرهای تجسمی» یا یکی از کتاب‌های مبانی را انتخاب کنید. بعد به کتاب کارگاهی و تمرین عملی بروید.
همه به پایه‌ها می‌پردازند ولی هدف و مخاطب‌شان ممکن است فرق کند؛ بعضی درسی‌اند و بعضی برای مطالعه‌ی آزاد. توضیح و فهرست هر کتاب را در صفحه‌ی خودش مقایسه کنید.
بهتر است ترتیب را رعایت کنید، چون کتاب‌های سری‌دار معمولا پله‌پله جلو می‌روند. اگر تجربه‌ی قبلی دارید، فهرست مطالب هر دو جلد را مقایسه کنید.
بله، مثل «نظریه تقابل دریدا در هنرهای تجسمی» که به بحث نظری و فلسفی می‌پردازد. برای مبتدی سنگین است و بهتر است بعد از مبانی سراغش بروید.
نه. کتاب راهنمای خوبی است، ولی تمرین منظم و بازخورد مربی هم لازم است. هنر با کار کردن یاد گرفته می‌شود.
نسخه چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. صفحه‌ی کتاب را باز کنید و مراحل سفارش را دنبال کنید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود.
هنرهای تجسمی با دیدن شروع می‌شود و با ساختن ادامه پیدا می‌کند. کتاب‌های این دسته، از مبانی و کارگاه تا حجم‌سازی و نظریه، به شما کمک می‌کنند چشمتان را تربیت کنید و دستتان را آزاد. مسیر را از کتابی ساده شروع کنید، با تمرین ادامه دهید و کم‌کم سراغ نظریه بروید.
کتاب‌های همین دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه چاپی مناسبتان را آنلاین سفارش بدهید. اگر به معماری هم علاقه دارید، کتاب‌های معماری را از دست ندهید. کار هنری‌تان پربار باشد.
