سایه روشن های بازار قطر

پیشگفتار کتاب سایه روشن های بازار قطر کشور قطر یکی از 15 همسایه جمهوری اسلامی ایران است که با عنایت به محدودیت‌های تجارت بین‌المللی برای کشورمان جزو حلقه دسترسی آسان‌تر به‌لحاظ تبادل کالا و خدمات و مبادلات پولی و بانکی است. با توقف سوئیفت‌های بانکی و تحریم بنادر و بیمه‌‌ها و حمل‌ونقل‌های بین‌المللی در شرایط کنونی، عملاً برای کشورمان تعامل با کشور‌های حلقه‌های دوم و سوم و دوردست کمی سخت‌تر خواهد بود. در نظام تجارت بین‌المللی کنونی آنچه که بین خریدار و فروشنده ضمانت ایجاد می‌کند نظام بانکی بین کشور‌ها است و لذا هرگونه اختلافات تجاری در جهان یا از طرق معمول و جایگزین همچون بیمه‌‌ها و سازمان‌های بازرسی بین‌المللی بررسی و پیگیری می‌شود و یا در بدترین شرایط مجامع بین‌المللی حقوقی قابل طرح و حل‌وفصل است که در حال حاضر این مهم برای کشور ما تقریباً مقدور نیست. لذا کشور‌های همسایه که روی هم حجم قابل توجهی از واردات جهان را به خود اختصاص می‌دهند با فرض اینکه اگر مشکلی فیمابین ایجاد شود با سفر سریع و ارزان‌قیمت به ایران می‌توانند فوری مسائل مربوطه را حل‌وفصل کنند و نیز با توجه به نزدیکی جغرافیایی کالا‌های ایران از هزینه کمتری نسبت به رقبای بازار‌های آن کشور‌ها برخوردار است هم‌اکنون صادرات ما عمدتاً در تعامل با کشور‌های همسایه آبی و خاکی جذابیت بیشتری ایجاد نموده است که یکی از آن کشورها‌، قطر است. این کشور کوچک هرچند زمانی متعلق به ایران بوده است و از جمعیت کمی برخوردار است، اما در عرصه جهانی مطرح و با زیرساخت‌های خوبی که با سرمایه‌های هنگفت فروش گاز و نفت و خدمات ایجاد کرده است نقطه اتکای مهمی برای بسیاری از کشور‌های جهان است. موقعیت راهبردی در خلیج فارس‌، مطابقت قوانین آن کشور با ضوابط اقتصادی و اجتماعی جهان، امنیت‌، پذیرش ملیت‌های مختلف‌، شرکای بزرگ از میان کشور‌های صنعتی‌، همزیستی مسالمت‌آمیز با ادیان و فرهنگ‌های جهانی‌، عدم حضور در پیمان‌های نظامی و جنگ‌های اخیر در جهان‌، تورم و ثبات اقتصادی و غیره، قطر امروز را به یک جایگاه قابل اطمینان و سرمایه‌گذاری در امور مختلف مبدل ساخته است. مقدمه کتاب سایه روشن های بازار قطر سال‌ها است که در کشور ما از صادرات غیرنفتی صرفاً به‌عنوان یک ژست نمادین و همچون یک صفت اخلاقی به‌خوبی یاد می‌شود، اما همچنان با سازوکار و رویه‌های آن برابر آنچه در دنیای امروز اتفاق می‌افتد، ناآشنا هستیم. فروش نفت و وارداتی بودن کشورمان طی قرن اخیر به‌طور کلی مردم این سرزمین را همچون مرغ‌های پرورشی با پرواز بیگانه نموده است و این رخوت در امروز اوضاع وخیم کشوری که در تحریم‌های ظالمانه و به دور از انصاف بشردوستانه به‌سر می‌بریم بیش از دیگر مواقع شکننده‌تر نموده است. وقتی به اصطلاح همه تخم‌مرغ‌ها را در سبد نفتی قرار داده و به یک‌باره سبد را از ما گرفتند پرواضح است که برای صبحانه در کشور از نیمروی لذیذ خبری نخواهد بود. نفت یک کالا است، در کنار هزاران قلم کالا و خدمات قابل صدور که سال‌ها فرصت داشتیم در خصوص فروش به بازار‌های بین‌المللی بیاندیشیم‌، برنامه‌ریزی کنیم‌، آموزش ببینم، قوانین طراحی کنیم‌، بنایی مستحکم سیمانی بسازیم و به‌دور از چشم دشمنان خارجی و سودجویان و رانت‌خواران داخلی اجازه بدهیم خشک شود و بعد رونمایی کنیم تا در زمان‌های بحران غیرقابل تخریب باشد. هم‌اکنون در منجلاب کاهش ارزآوری حاصل از فروش نفت‌، وابستگی تولید به واردات‌، عدم حضور گردشگران که درآمد ارزی غیرنفتی و نقدی است و نیز تورم شدید ناشی از رکود درگیر هستیم و همه‌روزه افزایش قیمت دلار و دیگر ارز‌های خارجی و به‌تبع آن همه کالا و خدمات داخلی و خارجی را شاهدیم. این یعنی کلافی سردرگم که سال‌ها در پی یافتن سرنخ آن باید جستجو کنیم و نهایتاً با تصمیمات مختلف و خلق‌الساعه مسئولین حزبیمان که بعضاً امیدی هم به ماندگاری ندارند آینده‌ای بسیار مبهم در حوزه اقتصاد پیش رو خواهیم داشت که بیش از همه، مستمندان این کشور به‌شدت در معرض آسیب قرار خواهند گرفت. اما حقیقتاً برای اقتصاد کشور چه باید کرد؟ برای برون‌رفت از این اوضاع بسیار وخیم اقتصادی کشور و نیز به‌جهت برنامه‌ریزی در مواجهه با رویداد‌های مشابه در آینده میان‌مدت و بلندمدت ناچاریم هرچه سریع‌تر در کشور نهضت صادراتی برپا کنیم. این نهضت همچون انقلابی در تمامی تار و پود‌های این سرزمین می‌باید رخنه کرده و یکپارچه در جهت تولید و صادرات قرار گیرد؛ نهضتی شبیه به مقابله با ویروس کرونا در کشور که حقیقتاً جامع و همه‌گیر بود و تمامی توجه کشور را به خود جلب نمود و تا حدود زیادی هم موفقیت‌آمیز بود. به‌غیر از این کشورمان هیچ راهی جهت خروج از بحران‌، رکود و حیات اقتصادی خود ندارد که در ستاد بحران کشور هرچه سریع‌تر می‌باید حتی برای صد