رویکرد جامع فرایند محور در مدیریت تدارکات

متأسفانه، در حال حاضر در کشور ایران توجه زیادی به فرآیندمحور بودن مبحث تدارکات نشده است. حتی اکثر سازمان‌های کشور همچنان امور مربوط به خرید را در قالب تدارکات تعریف نمی‌کنند و صرفاً بر اساس رویکردهای سنتی عملیات خرید خود را انجام می‌دهند. یکی از علل این عقب‌ماندگی، عدم وجود چارچوب و دستورالعمل‌های فراگیر است که به کمک آن‌ها مدیران و سایر ذی‌نفعان بتوانند به شناخت جامعی نسبت به این مهم و همچنین ابزارها و روش‌‌های روز دنیا دست یابند. در این کتاب، یک چارچوب جامع و فرآیندگرای بومی‌سازی‌شده جهت اجرای صحیح و اصولی مدیریت تدارکات ارائه خواهد شد، تا از این طریق سازمان‌های ایرانی بتوانند به سمت رویکردهای نوین تدارکات حرکت کنند. از این طریق می‌توان به هدف اصلی تدارکات، یعنی کاهش هزینه خرید، افزایش کیفیت کالا/خدمات خریداری شده، تأمین به‌موقع کالا/خدمات، تأمین کالا/خدمات به مقدار صحیح و موردنیاز و نهایتاً تطابق کالا/خدمات خریداری شده با مشخصات موردنیاز دست‌ یافت. چارچوب مورد اشاره در این کتاب از دو مرحله اساسی تشکیل شده است که هر مرحله، خود شامل چندین بخش خواهد بود. در مرحله اول، فرآیند کامل و جامع تدارکات ارائه و تشریح می‌شود. در مرحله دوم نیز بخش‌‌های مختلف فرآیند تشریح و ابزارها و روش‌‌های مورد استفاده در هر بخش معرفی خواهند شد. فهرست مطالب کتاب رویکرد جامع فرآیند محور در مدیریت تدارکات مقدمه 7 فصل اول: مبانی و مفاهیم تدارکات 11 ۱-۱- مقدمه 11 ۱-۲- تعاریف 14 1-3- انواع کالا و خدمات 26 1-4- انواع خرید 28 1-5- اهمیت تدارکات 28 1-6- تدارکات و راهبرد 33 ۱-۷- تکامل و توسعه تدارکات 56 ۱-۸- تدارکات در سطح (کلاس) جهانی 69 فصل دوم: سازمان تدارکات 75 ۲-۱- مقدمه 75 ۲-۲- عوامل مؤثر بر جایگاه تدارکات در سازمان 77 2-3- سطوح وظایف، مسئولیت‌ها و اختیارات 79 ۴-۲- ساختار سازمانی واحد تدارکات‌ 81 ۲-۵- مباحث تکمیلی ساختار متمرکز و غیرمتمرکز 85 فصل سوم: معماری فرآیندهای تدارکات 87 ۳-۱- فرآیند چیست؟ 87 ۳-۲- انواع فرآیندهای کسب‌وکار 88 ۳-۳- اهمیت فرآیندهای کسب‌وکار 89 ۳-۴- مدیریت فرآیندهای کسب‌وکار 89 ۳-۵- اهمیت فرآیند تدارکات 90 ۳-۶- وضعیت مدیریت تدارکات در فرآیندهای سازمان 92 ۳-۷- فرآیند تدارکات 96 ۳-۸- تخصیص وظایف و کنترل الزامات تدارکات 105 ۳-۹- بازنگری فرآیندهای تدارکات 106 فصل چهارم: شناسایی نیازمندی‌ها 115 ۴-۱- مقدمه 115 ۴-۲- تعیین و سازمان‌دهی نیازمندی‌ها 116 ۴-۳- توسعه مشخصه‌ها و ساختار آن 118 ۴-۴- شرح کار (SOW) 122 ۴-۵- شرایط و ضوابط 124 ۴-۶- تله‌های مشخصه 125 ۴-۷- پیش‌بینی تقاضا 126 فصل پنجم: تصمیمات راهبردی 135 ۵-۱- مقدمه 135 ۵-۲- تجزیه‌وتحلیل ساخت-یا-خرید 135 ۵-۳- تجزیه‌وتحلیل اجاره-یا-خرید 141 ۵-۴- تدوین راهبرد‌های مالی 146 فصل ششم: منبع‌یابی 151 ۶-۱- مقدمه 151 ۶-۲- مکان‌یابی و توسعه منابع تأمین 151 ۶-۳- انواع رقابت 155 ۶-۴- یافتن تأمین‌کنندگان مناسب 157 ۶-۵- تجزیه‌وتحلیل بازار: تعیین عوامل در حال تغییر بازار 159 ۶-۶- دریافت پروپوزال و پیشنهاد قیمت 160 ۶-۷- مدیریت داده‌های منبع‌یابی 164 فصل هفتم: مذاکره با تأمین‌کنندگان 167 ۷-۱- مقدمه 167 ۷-۲- ارزیابی محیط مذاکره 168 7-3- جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل اطلاعات 171 7-4- آماده‌شدن برای مذاکره 175 7-5- انجام مذاکره 181 فصل هشتم: انتخاب تأمین‌کننده 187 ۸-۱- مقدمه 187 ۸-۲- انتخاب تأمین‌کننده و عقد قرارداد 187 ۸-۳- اقدامات عملیاتی و معیارهای کارایی 194 ۸-۴- اعمال معیارهای انتخاب 198 فصل نهم: انعقاد قرارداد 205 ۹-۱- مقدمه 205 ۹-۲- الزامات و شرایط قرارداد 205 ۹-۳- انواع قرارداد 207 ۹-۴- سایر جوانب قرارداد 211 ۹-۵- مرجع حقوقی و مسئولیت‌های خریداران 213 ۹-۶- بررسی قرارداد از نظر جوانب قانونی 215 ۹-۷- نگهداری اسناد و مدارک تدارکات 218 فصل دهم: سفارش‌گذاری و پیگیری سفارش 221 ۱۰-۱- مقدمه 221 ۱۰-۲- مدیریت موجودی 221 ۱۰-۳- ابزارهای مدیریت موجودی 227 ۱۰-۴- اقتصاد موجودی 234 10-۵- معیارهای عملکردی موجودی 236 ۱۰-۶- موجودی اطمینان و سطح سرویس 237 ۱۰-۷- مقدار مناسب 240 ۱۰-۸- موجودی کششی و رانشی 241 ۱۰-۹- تقاضای مستقل 242 ۱۰-۱۰- تقاضای وابسته 249 ۱۰-۱۱-JIT 250 ۱۰-۱۲- برنامه‌‌ریزی مواد مورد نیاز (MRP) 256 ۱۰-۱۳- MRP II یا برنامه‌ریزی منابع تولید 261 ۱۰-۱۴- برنامه‌ریزی منابع سازمان (ERP) 263 ۱۰-۱۵- برنامه‌ریزی نیازمندی‌های توزیع (DRP) 265 ۱۰-۱۶- VMI 266 ۱۰-۱۷- تدارکات و موجودی 270 فصل یازدهم: بازرسی کالا و مدیریت کیفیت 271 ۱۱-۱- مقدمه 271 ۱۱-۲- نقش کیفیت در مدیریت تأمین 271 ۱۱-۳- تعریف کیفیت 273 ۱۱-۴- هزینه کیفیت 277 ۱۱-۵- ابزارها و روش‌های مدیریت کیفیت 282 ۱۱-۶- تضمین کیفیت و کنترل کیفیت 298 ۱۱-۷- استانداردها و جوایز کیفیت