واپسین رؤیاها

دربارۀ کتاب الأحلام الأخیرة (واپسین رؤیاها) از آخرین آثار نجیب محفوظ است که در سال‌های پایانی عمر او نوشته شد. این کتاب مجموعه‌ای از یادداشت‌ها و رؤیاهایی است که به سبک نمادین و موجز نگاشته شده‌اند و حال‌وهوایی شاعرانه و فلسفی دارند. برخلاف رمان‌های بلندِ محفوظ، این نوشته‌ها بسیار کوتاه‌اند و گاه تنها در چند خط، مفاهیمی عمیق مانند مرگ، گذشته، عدالت، خدا، و سرنوشت را مطرح می‌کنند. الأحلام الأخیرة بازتابی از ذهن متفکر و روح خلاق نویسنده‌ای است که در واپسین سال‌های عمر خود، همچنان در جست‌وجوی معنا و حقیقت بود. این کتاب را می‌توان به‌نوعی وصیت‌نامۀ ادبی محفوظ دانست. دربارۀ نویسنده نجیب محفوظ متفکر، رمان‌نویس و فیلم‌نامه‌نویس برجستۀ مصری (۲۰۰۶-۱۹۱۱) یکی از پیشگامان رمان‌نویسی مدرن در جهان عرب است که نقش مهمی در توسعۀ ادبیات داستانی عرب ایفا کرد. محفوظ در طول بیش‌از شصت سال فعالیت ادبی، نزدیک به 40 رمان، ده‌ها مجموعه داستانِ کوتاه و نمایشنامه و فیلم‌نامه نوشت. سبک نوشتاری او از واقع‌گرایی اجتماعی آغاز شد و در دوره‌های بعدی به‌سوی سوررئالیسم، تمثیل‌پردازی و فلسفه‌گرایی گرایش پیدا کرد. آثارش معمولاً در بستر زندگی شهری قاهره می‌گذرند و زندگی مردم عادی، تضادهای اجتماعی، سنت و مدرنیته، دین و سکولاریسم، و فساد سیاسی ازجمله موضوعات محوری نوشته‌های او هستند. از معروف‌ترین آثار محفوظ، سه‌گانۀ قاهره؛ بچه‌های محلۀ ما؛ خان‌الخلیلی؛ کوچۀ مدق؛ هزار‌ویک‌شب و گدا هستند که به‌شکل گسترده‌ای مورد تحسین قرار گرفته‌اند. نجیب محفوظ در سال ۱۹۸۸ به‌عنوان نخستین نویسندۀ عرب‌زبان موفق به دریافت جایزۀ نوبل ادبیات شد. محفوظ در سال‌های پایانی عمر، پس‌از سوءقصد نافرجامی که به‌دلیل مواضع فکری‌اش علیه افراط‌گرایی دینی رخ داد، دچار آسیب جسمی شدیدی شد، اما تا آخرین سال‌های زندگی همچنان به نوشتن ادامه داد. نجیب محفوظ نه‌تنها یک نویسندۀ بزرگ، بلکه صدایی روشنگر و وجدان بیدار جامعه‌اش بود. آثار او همچنان خوانده می‌شوند و الهام‌بخش آدمیان در سراسر جهان خواهند بود. دربارۀ مترجم شیرین روشنی متولد ۱۳۷۳ در تهران است. او فارغ‌التحصیل کارشناسی و کارشناسی ارشد رشتۀ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، و دکترای همین رشته از دانشگاه خوارزمی‌ست. وی پژوهشگر و مترجم در حوزۀ ادبیات و علوم انسانی بوده و مقالاتی چند نیز در این زمینه منتشر کرده است. از جمله فعالیت‌های آموزشی او تدریس زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان در دانشگاه‌ها و مراکز آزفای کشور و همکاری با دانشگاه خوارزمی به‌عنوان مدرس ادبیات فارسی است. پیش‌تر نیز ترجمۀ کتاب من بودن: دعوتی شخصی به فلسفه از وی در همین انتشارات به چاپ رسیده است.