دانشجوهای علوم قرآنی، تاریخ اسلام و علوم انسانی معمولا دیر یا زود به کتاب‌های پژوهشگاه حوزه و دانشگاه برمی‌خورند؛ یا به‌عنوان منبع درسی، یا به‌عنوان منبع پایان‌نامه. همان‌طور که از نام این ناشر پیداست، کارش در محل تلاقی دانش حوزوی و دانشگاهی است و فهرستش در کتاب‌جم هم همین را نشان می‌دهد: درسنامه‌های تفسیر و علوم قرآنی، پژوهش‌های تاریخ اسلام و تاریخ‌نگاری، کتاب‌هایی درباره‌ی دوره‌ی صفوی و چند عنوان در روش تحقیق و خانواده.
در این راهنما کتاب‌های این ناشر را بر اساس رشته و موضوع دسته‌بندی کرده‌ایم، گفته‌ایم هر گروه به کار چه دانشجو یا پژوهشگری می‌آید، چند نکته برای استفاده از منابع پژوهشی آورده‌ایم و آخر صفحه به پرسش‌های رایج خریدارها جواب داده‌ایم.
پژوهشگاه حوزه و دانشگاه چه کتاب‌هایی منتشر می‌کند؟
فهرست کتاب‌های پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در کتاب‌جم بیشتر از کتاب‌های تخصصی و دانشگاهی ساخته شده است. این‌ها کتاب‌هایی نیستند که برای سرگرمی یک عصر جمعه خوانده شوند؛ بیشتر به کار دانشجو، استاد و پژوهشگری می‌آیند که در یک رشته‌ی مشخص کار می‌کند.
پرتکرارترین دسته‌ها در فهرست عبارت‌اند از:
- تفسیر قرآن و علوم قرآنی: درسنامه‌ها و پژوهش‌هایی درباره‌ی روش تفسیر و تاریخ آن.
- تاریخ اسلام: پژوهش‌هایی درباره‌ی سلسله‌ها، امیرنشین‌ها و تاریخ‌نگاران دوره‌ی اسلامی.
- تاریخ ایران: کتاب‌هایی درباره‌ی دوره‌ی صفوی.
- تاریخ جهان: پژوهش‌هایی درباره‌ی مصر و شام در دوره‌های مختلف.
- فلسفه و اخلاق: چند عنوان در روش تحقیق و خانواده.
از عنوان‌ها پیداست که بیشتر این کتاب‌ها حاصل پژوهش‌اند و زبانشان دانشگاهی است. اگر دانشجو یا پژوهشگر هستید، این صفحه می‌تواند نقطه‌ی شروع پیدا کردن منبع باشد.
منابع تفسیر و علوم قرآنی از پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
بخش بزرگی از فهرست پژوهشگاه حوزه و دانشگاه به تفسیر قرآن اختصاص دارد. این کتاب‌ها بیشتر به روش و تاریخ تفسیر می‌پردازند، نه اینکه خودشان تفسیر سوره‌به‌سوره باشند.
اصول و مقدمات تفسیر
از نامش پیداست که به مبانی و پیش‌نیازهای تفسیر قرآن می‌پردازد: اینکه مفسر پیش از ورود به تفسیر باید چه چیزهایی بداند و از چه قاعده‌هایی پیروی کند. برای دانشجوی سال‌های اول علوم قرآنی، چنین کتابی معمولا از پایه‌های رشته است.
درسنامه تاریخ تفسیر قرآن
جلد اول این درسنامه، طبق زیرعنوانش، تاریخ تفسیر را از عصر نزول تا پایان غیبت صغرا دنبال می‌کند. جلد دوم هم با عنوان «تاریخ تفسیر قرآن جلد ۲» در فهرست دیده می‌شود. کلمه‌ی «درسنامه» نشان می‌دهد که کتاب برای تدریس طراحی شده و احتمالا با ساختار فصل‌بندی‌شده‌ی درسی همراه است.
درآمدی بر اعتبارسنجی روایات تفسیری
بخشی از تفسیر قرآن بر روایت‌ها تکیه دارد و یکی از پرسش‌های مهم این حوزه این است که کدام روایت را می‌شود معتبر دانست. این کتاب از عنوانش پیداست که به همین پرسش می‌پردازد.
ولایت و امامت، پژوهشی از منظر قرآن
کتابی که از نامش برمی‌آید موضوع ولایت و امامت را با تکیه بر آیه‌های قرآن بررسی می‌کند.
برای دیدن تفسیرها و کتاب‌های علوم قرآنی ناشرهای دیگر، دسته‌ی تفسیر قرآن در کتاب‌جم را ببینید.
تاریخ اسلام و تاریخ‌نگاری در کتاب‌های پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
دومین حوزه‌ی پررنگ فهرست، تاریخ اسلام است. نکته‌ی جالب این بخش، توجه ویژه به خود تاریخ‌نگاری است. یعنی بعضی کتاب‌ها فقط رویدادها را روایت نمی‌کنند، بلکه می‌پرسند تاریخ‌نگاران گذشته چطور این رویدادها را نوشته‌اند.
کتاب‌هایی درباره‌ی تاریخ‌نگاران
- تاریخ‌نگاری یونس بن بکیر در تدوین سیره نبوی: پژوهشی درباره‌ی نقش یک راوی در شکل‌گیری سیره‌ی پیامبر.
- تبیین نقش هشام کلبی در فرهنگ و تمدن اسلامی: نگاهی به یکی از چهره‌های تاریخ‌نگاری اسلامی.
- تطورشناسی سیره‌نگاری با تاکید بر نقش اصحاب امامان: بررسی اینکه سیره‌نویسی در طول زمان چطور تغییر کرده است.
کتاب‌هایی درباره‌ی سلسله‌ها و سرزمین‌ها
- فاطمیان در مصر
- مزیدیان: به گفته‌ی زیرعنوان، پژوهشی درباره‌ی اوضاع سیاسی و فرهنگی امیرنشین مزیدی اسدی در حله.
- تاریخ‌نگاری مصر و شام در دوره ایوبیان
- تاریخ‌نگاری محلی و خطط‌نویسی در مصر دوره اسلامی
برای دانشجوی تاریخ اسلام، این کتاب‌ها هم منبع اطلاعات تاریخی‌اند و هم الگویی برای اینکه چطور یک منبع تاریخی را نقد و بررسی کند. کتاب‌های بیشتر در این حوزه را در دسته‌ی تاریخ اسلام و برای مصر و شام در دسته‌ی تاریخ جهان پیدا می‌کنید.
دوره صفوی در فهرست پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
دو کتاب فهرست به دوره‌ی صفوی می‌پردازند، دوره‌ای که در تاریخ ایران اهمیت ویژه‌ای دارد:
- اقتصاد و سیاست خارجی عصر صفوی: از عنوانش پیداست که دو جنبه‌ی مهم این دوره، یعنی اقتصاد و رابطه با کشورهای دیگر، را بررسی می‌کند.
- اقلیت‌های دینی در عصر صفوی با تاکید بر عصر شاه عباس اول: پژوهشی درباره‌ی وضعیت پیروان ادیان دیگر در این دوره.
این دو کتاب برای دانشجوهای تاریخ ایران و پژوهشگرانی که روی دوره‌ی صفوی کار می‌کنند، می‌توانند منبع مفیدی باشند. برای کتاب‌های دیگر درباره‌ی تاریخ ایران، دسته‌ی تاریخ معاصر ایران در کتاب‌جم را هم مرور کنید.
روش تحقیق و خانواده در کتاب‌های پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
دو کتاب دیگر فهرست، از حوزه‌ی تاریخ و تفسیر بیرون می‌زنند.
فلسفه روش تحقیق در علوم انسانی
هر دانشجوی تحصیلات تکمیلی در علوم انسانی دیر یا زود با این پرسش روبه‌رو می‌شود که پژوهش در علوم انسانی بر چه پایه‌ای استوار است و چه فرقی با پژوهش در علوم تجربی دارد. این کتاب از عنوانش پیداست که به همین پرسش‌های بنیادین می‌پردازد. برای کتاب‌های بیشتر در این زمینه، دسته‌ی فلسفه را ببینید.
خانواده در اسلام
کتابی که از نامش پیداست به نهاد خانواده از نگاه اسلامی می‌پردازد. نام حسین بستان (نجفی) در فهرست نویسنده‌ها دیده می‌شود. برای کتاب‌های هم‌موضوع، دسته‌ی اخلاق اسلامی در کتاب‌جم را ببینید.
نویسنده‌های کتاب‌های پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
در داده‌های کتاب‌جم، پرتکرارترین نام در فهرست این ناشر علی اکبر بابایی است. در داده‌ها نام او گاهی همراه عنوان حوزوی و گاهی همراه نام همکارانش ثبت شده است. حضور او در چند کتاب تفسیری فهرست، با تمرکز این ناشر بر علوم قرآنی جور درمی‌آید.
نام‌های دیگری که در فهرست دیده می‌شوند:
- حسین مرادی‌نسب
- حسین بستان (نجفی)
- عبدالله ناصری طاهری
- اصغر منتظرالقائم
- حسین حسینیان مقدم
- علیرضا عظیمی‌فر و اعظم فرجامی
- احمد باکوبه هزاوه و معصومه آبانگاه ازگمی
- رمضان محمدی و محمدباقر خزائیلی
همان‌طور که می‌بینید، چند کتاب حاصل کار مشترک دو یا چند پژوهشگر است، که در کتاب‌های دانشگاهی رایج است. برای دانستن نویسنده‌ی هر کتاب، صفحه‌ی همان کتاب را ببینید.
کتاب‌های پژوهشگاه حوزه و دانشگاه برای کدام رشته‌ها؟
اگر دانشجو هستید و می‌خواهید بدانید کدام کتاب‌های این ناشر به رشته‌ی شما مربوط است، این راهنمای کلی کمک می‌کند:
علوم قرآن و حدیث
«اصول و مقدمات تفسیر»، «درسنامه تاریخ تفسیر قرآن»، «تاریخ تفسیر قرآن جلد ۲»، «درآمدی بر اعتبارسنجی روایات تفسیری» و «ولایت و امامت پژوهشی از منظر قرآن».
تاریخ و تمدن ملل اسلامی
«فاطمیان در مصر»، «مزیدیان»، «تبیین نقش هشام کلبی در فرهنگ و تمدن اسلامی»، «تاریخ‌نگاری یونس بن بکیر در تدوین سیره نبوی» و «تطورشناسی سیره‌نگاری».
تاریخ ایران
«اقتصاد و سیاست خارجی عصر صفوی» و «اقلیت‌های دینی در عصر صفوی».
همه‌ی رشته‌های علوم انسانی
«فلسفه روش تحقیق در علوم انسانی» برای هر دانشجوی تحصیلات تکمیلی که پایان‌نامه می‌نویسد.
جامعه‌شناسی خانواده و مطالعات زنان و خانواده
«خانواده در اسلام».
این دسته‌بندی بر اساس عنوان کتاب‌هاست و جای سرفصل رسمی رشته‌ی شما را نمی‌گیرد. برای اطمینان، منبع‌های اعلام‌شده از سوی استاد یا دانشکده را با این فهرست مقایسه کنید.
کتاب درسی یا منبع پژوهشی؟ فرق درسنامه و پژوهش
در فهرست پژوهشگاه حوزه و دانشگاه دو جور کتاب کنار هم دیده می‌شود و دانستن فرقشان در انتخاب کمک می‌کند.
درسنامه‌ها برای تدریس نوشته می‌شوند. ساختار فصل‌بندی‌شده دارند، مفهوم‌ها را از ساده به پیچیده پیش می‌برند و معمولا در پایان هر فصل خلاصه یا پرسش دارند. «درسنامه تاریخ تفسیر قرآن» نمونه‌ای از این گروه است. اگر می‌خواهید یک موضوع را از پایه یاد بگیرید، درسنامه انتخاب بهتری است.
پژوهش‌های تخصصی یک پرسش مشخص را عمیق بررسی می‌کنند. کتاب‌هایی مثل «مزیدیان» یا «تبیین نقش هشام کلبی» از این دسته‌اند. این کتاب‌ها برای کسی مناسب‌اند که پایه‌ی موضوع را می‌داند و حالا روی یک بخش خاص کار می‌کند، مثلا برای نوشتن مقاله یا پایان‌نامه.
استفاده از کتاب‌های پژوهشی در پایان‌نامه
اگر کتاب‌های این ناشر را برای پایان‌نامه یا مقاله می‌خرید، چند نکته کار را ساده‌تر می‌کند:
- کتاب‌نامه را بخوانید. کتاب‌نامه‌ی یک پژوهش تخصصی، گنجینه‌ای از منابع دیگر است که می‌توانید سراغشان بروید.
- مشخصات کامل را یادداشت کنید. نام نویسنده، عنوان، ناشر، سال و نوبت چاپ را همان لحظه‌ی خرید بنویسید تا هنگام ارجاع دنبالشان نگردید.
- یادداشت‌برداری منظم داشته باشید. برای هر کتاب یک برگه یا فایل جدا بسازید و نقل‌قول‌ها را با شماره‌ی صفحه ثبت کنید.
- مقدمه و نتیجه‌گیری را اول بخوانید. در کتاب‌های پژوهشی، این دو بخش معمولا خلاصه‌ی کل کار را دارند و کمک می‌کنند بفهمید کدام فصل‌ها برای شما مهم‌ترند.
- نسخه‌ی چاپی را نگه دارید. داوران گاهی می‌خواهند ارجاعی را بررسی کنند و داشتن کتاب کمک می‌کند سریع جواب دهید.
چرا تاریخ‌نگاری را بخوانیم؟
شاید این سؤال پیش بیاید که چرا باید کتابی درباره‌ی یک تاریخ‌نگار خواند، وقتی می‌شود مستقیم سراغ خود تاریخ رفت. جواب ساده است: هر چه درباره‌ی گذشته می‌دانیم، از نوشته‌های کسانی به دست ما رسیده که آن را ثبت کرده‌اند. اگر ندانیم آنها چه کسانی بودند، از چه منبع‌هایی استفاده کردند و چه نگاهی داشتند، نمی‌توانیم درباره‌ی درستی روایتشان داوری کنیم.
کتاب‌هایی که به تاریخ‌نگاران می‌پردازند، به خواننده یاد می‌دهند که هر روایت تاریخی را با پرسش بخواند. این روایت را چه کسی نوشته؟ چه مدت پس از رویداد؟ از چه کسی شنیده؟ چه چیزی را گفته و چه چیزی را نگفته؟ این پرسش‌ها برای دانشجوی تاریخ مهارتی اساسی است و برای هر خواننده‌ی جدی تاریخ هم مفید است.
به همین دلیل کتاب‌هایی مثل پژوهش درباره‌ی یونس بن بکیر یا هشام کلبی، فقط برای متخصص‌های همان دوره نیستند. هر کسی که می‌خواهد یاد بگیرد چطور با منبع‌های تاریخی کار کند، می‌تواند از آنها الگو بگیرد.
تفسیر قرآن به‌عنوان یک رشته‌ی علمی
برای بسیاری از ما، تفسیر قرآن یعنی کتابی که آیه‌ها را یکی‌یکی شرح می‌دهد. اما در فضای دانشگاهی، تفسیر خودش یک رشته با مبانی، روش‌ها و تاریخ است. دانشجوی این رشته باید بداند مفسرها در طول قرن‌ها چه روش‌هایی به کار برده‌اند، هر روش چه پیش‌فرض‌هایی دارد و چطور می‌شود میان برداشت‌های مختلف داوری کرد.
کتاب‌هایی مثل اصول و مقدمات تفسیر یا درسنامه‌های تاریخ تفسیر، دقیقا به همین نیاز پاسخ می‌دهند. این کتاب‌ها خودشان تفسیر نیستند؛ نقشه‌ای‌اند برای فهمیدن تفسیرها. اگر کسی بخواهد تفسیرهای مختلف را مقایسه کند یا خودش در این حوزه پژوهش کند، بدون چنین نقشه‌ای راه را گم می‌کند.
بحث اعتبارسنجی روایت‌ها هم بخش مهمی از این رشته است. چون بخشی از تفسیر بر روایت‌ها تکیه دارد، دانستن اینکه کدام روایت را می‌شود پذیرفت و به چه دلیل، برای هر پژوهشگری ضروری است.
فهرست را چطور بخوانیم؟ نکته‌هایی برای انتخاب سریع
وقتی فهرست کتاب‌های تخصصی را مرور می‌کنید، عنوان‌ها گاهی بلند و پیچیده‌اند. چند راه برای انتخاب سریع‌تر:
- به کلمه‌های کلیدی عنوان دقت کنید. کلمه‌هایی مثل «درسنامه»، «درآمدی بر» یا «اصول و مقدمات» معمولا یعنی کتاب مقدماتی است. کلمه‌هایی مثل «تبیین نقش» یا «پژوهشی درباره» یعنی پژوهش تخصصی.
- زیرعنوان را بخوانید. زیرعنوان معمولا دامنه‌ی دقیق کتاب را مشخص می‌کند، مثلا یک دوره‌ی زمانی یا یک منطقه‌ی جغرافیایی.
- شماره‌ی جلد را ببینید. برای کتاب‌های چندجلدی، مطمئن شوید جلد درست را انتخاب کرده‌اید.
- نام نویسنده را دنبال کنید. اگر کتابی از یک نویسنده را پسندیدید، کتاب‌های دیگرش را هم در فهرست ببینید.
مصر و شام در پژوهش‌های تاریخ اسلام
چند کتاب فهرست به مصر و شام می‌پردازند و این تصادفی نیست. این دو سرزمین در قرن‌های میانه از مرکزهای مهم سیاسی و فرهنگی جهان اسلام بودند. سلسله‌هایی مثل فاطمیان و ایوبیان در این منطقه حکومت کردند و تاریخ‌نگاران بسیاری در همین سرزمین‌ها زندگی و کار کردند.
یکی از اصطلاح‌هایی که در عنوان یکی از کتاب‌ها آمده، «خطط‌نویسی» است. این اصطلاح به نوعی نوشته‌ی تاریخی اشاره دارد که به توصیف شهرها، محله‌ها و بناها می‌پردازد. یعنی تاریخ را از راه جغرافیای شهری روایت می‌کند. برای کسی که به تاریخ شهرها و تمدن شهری علاقه دارد، این موضوع می‌تواند بسیار جذاب باشد.
اگر روی تاریخ این منطقه کار می‌کنید، خواندن این کتاب‌ها کنار هم دید کامل‌تری می‌دهد: یکی درباره‌ی یک سلسله، یکی درباره‌ی تاریخ‌نگاری یک دوره و یکی درباره‌ی نوع خاصی از نوشته‌ی تاریخی. هر کدام قطعه‌ای از یک پازل بزرگ‌ترند.
پیشنهاد ما برای دانشجوهای این حوزه این است که پیش از خواندن پژوهش‌های تخصصی، یک کتاب کلی درباره‌ی تاریخ مصر و شام در دوره‌ی اسلامی هم داشته باشند. این‌طوری نام‌ها، تاریخ‌ها و رویدادهایی که در پژوهش‌های تخصصی می‌آیند، برایشان آشناتر خواهد بود.
کتاب‌های شاخص پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در کتاب‌جم
- فلسفه روش تحقیق در علوم انسانی
- اصول و مقدمات تفسیر
- درسنامه تاریخ تفسیر قرآن
- درآمدی بر اعتبارسنجی روایات تفسیری
- اقتصاد و سیاست خارجی عصر صفوی
- اقلیت‌های دینی در عصر صفوی
- فاطمیان در مصر
- تاریخ‌نگاری مصر و شام در دوره ایوبیان
- خانواده در اسلام
برای استادها و کتابخانه‌های دانشگاهی
این صفحه فقط برای دانشجوها نیست. استادهایی که می‌خواهند برای درسشان منبع معرفی کنند هم می‌توانند از آن استفاده کنند. دیدن همه‌ی کتاب‌های یک ناشر تخصصی در یک جا کمک می‌کند ببینید کدام عنوان با سرفصل درستان جور است و کدام برای مطالعه‌ی تکمیلی مناسب‌تر است.
مسئولان کتابخانه‌های دانشکده‌ها و مرکزهای پژوهشی هم می‌توانند فهرست این صفحه را با موجودی کتابخانه‌شان مقایسه کنند و جاهای خالی را پیدا کنند. کتاب‌های تخصصی معمولا تیراژ محدودی دارند و اگر دیر اقدام شود، پیدا کردنشان سخت‌تر می‌شود.
یک پیشنهاد دیگر هم داریم: اگر در یک کلاس چند دانشجو به یک منبع نیاز دارند، بهتر است زودتر و پیش از شلوغی شروع ترم هماهنگ کنند، تا اگر موجودی محدود بود، همه به کتاب برسند.
خرید کتاب پژوهشگاه حوزه و دانشگاه از کتاب‌جم
همه‌ی کتاب‌های ثبت‌شده‌ی این ناشر در کتاب‌جم در همین صفحه کنار هم آمده‌اند. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود، پس آنچه می‌بینید وضعیت همان روز است.
اگر منبع درسی می‌خرید، پیش از شروع ترم فهرست منابع را با این صفحه مقایسه کنید. کتاب‌های تخصصی معمولا تیراژ محدودی دارند و ممکن است در طول ترم موجودی‌شان تغییر کند. صفحه‌ی هر کتاب را باز کنید، مشخصاتش را ببینید و نسخه چاپی را آنلاین سفارش دهید.
اگر کتابی ناموجود است، چند روز بعد دوباره سر بزنید؛ موجودی هر روز بررسی می‌شود.
پرسش‌های پرتکرار درباره کتاب‌های پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
کتاب‌های این ناشر بیشتر در چه رشته‌هایی است؟
در فهرست کتاب‌جم، بیشتر کتاب‌ها در تفسیر و علوم قرآنی و تاریخ اسلام‌اند. چند عنوان هم در تاریخ صفوی، روش تحقیق و خانواده دیده می‌شود.
این کتاب‌ها برای خواننده‌ی عمومی هم مناسب است؟
بیشتر کتاب‌ها تخصصی و دانشگاهی‌اند. اگر خواننده‌ی عمومی هستید، از درسنامه‌ها شروع کنید که مفهوم‌ها را از پایه توضیح می‌دهند.
کدام نویسنده بیشترین کتاب را در فهرست دارد؟
در داده‌های کتاب‌جم، علی اکبر بابایی پرتکرارترین نام است و پس از او حسین مرادی‌نسب.
درسنامه تاریخ تفسیر قرآن چند جلد است؟
در فهرست کتاب‌جم جلد اول و جلد دوم دیده می‌شوند. موجودی هر جلد را جداگانه در صفحه‌ی خودش ببینید.
منبع درسی رشته‌ام را از کجا بفهمم؟
فهرست منابع هر درس را استاد یا دانشکده اعلام می‌کند. این صفحه کمک می‌کند کتاب‌های این ناشر را با آن فهرست مقایسه کنید.
قیمت کتاب‌ها چطور تعیین می‌شود؟
قیمت هر کتاب قیمت روز است و هر روز به‌روز می‌شود.
کتاب‌ها چاپی‌اند؟
بله. کتاب‌جم فقط نسخه چاپی را عرضه می‌کند.
جمع‌بندی: منبع درسی و پژوهشی را از پژوهشگاه حوزه و دانشگاه پیدا کنید
پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در کتاب‌جم با فهرستی از کتاب‌های تخصصی شناخته می‌شود: درسنامه‌ها و پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآنی، کتاب‌های تاریخ اسلام و تاریخ‌نگاری، پژوهش‌هایی درباره‌ی دوره‌ی صفوی و کتاب‌هایی در روش تحقیق و خانواده. نام علی اکبر بابایی در این فهرست پررنگ است.
اگر دانشجو، استاد یا پژوهشگر هستید، این صفحه را مرور کنید، کتاب‌های مرتبط با رشته‌تان را پیدا کنید و نسخه چاپی را آنلاین سفارش دهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود.
