تئاتر پداگوژیک (تعلیمی - تربیتی) مبانی و معیارها

مروری بر کتاب «تئاتر پداگوژیک (تعلیمی-تربیتی)؛ مبانی و معیارها» نوشته‌ی رحمت امینی صحنه‌ همچون تخته سیاه وقتی نام تئاتر به میان می‌آید، باید حواسمان باشد که سروکارومان با هنری ریشه‌دار و کهن است. صحنه‌ای که امروز مقابل آن می‌نشینیم تا نمایشی را تماشا می‌کنیم، دست‌کم ۲۵۰۰ سال تاریخ مکتوب را پشت سر خود می‌بیند. همین است که پیدایش سینما و تلویزیون و اینترنت و چه و چه تأثیری بر تئاتر نگذاشته و در حالی که بسیاری از رشته‌های هنری را به بایگانی تاریخ سپرده است، در مقابل تئاتر کاری از پیش نبرده است. جان‌سختی تئاتر در طول تاریخ آن شاید به ریشه‌های مستحکم فکری و فرهنگی آن مربوط می‌شود. به‌رغم نمایش‌های سطح پایینی که در هر دوره ممکن است روی صحنه رفته باشد، تئاتر همیشه هنری فرهیخته و روشنفکری قلمداد می‌شده است. با همه‌ی این اوصاف، نمی‌توان تئاتر را صرفاً به زمینه‌های فرهنگی و هنری و روشنفکری آن محدود کرد. دست‌کم از برتولت برشت به این طرف همه می‌دانند که تئاتر واجد کارکردهای پداگوژیک (آموزشی) هم می‌تواند باشد. به‌عبارتی دیگر، تئاتر در محدوده‌ی تعریف ارسطویی خود باقی نمانده و صرفاً تقلید از یک کنش محسوب نمی‌شود، بلکه همچون می‌تواند به‌عنوان ابزاری به کار بیاید که در خدمت تعلیم و تربیت و آموزش مسائل گوناگون حیاتی و تجربیات زندگی انسان‌هاست. رحمت امینی در کتاب «تئاتر پداگوژیک (تعلیمی-تربیتی)؛ مبانی و معیارها» که از سوی انتشارات افراز منتشر شده، کوشیده است این مقوله را از جوانب مختلفی بررسی کند. البته او در همان فصل اول کتاب خود یادآور شده است: « اصطلاح تئاتر پداگوژی صرفاً به دوره‌ی كودكی محدود نمی‌شود و گستره‌ی آن بزرگ‌سالان را نیز شامل می‌شود. محور اصلی این پژوهش تئاتر پداگوژی یا تئاتر تعلیمی ـ تربیتی كودكان خواهد بود. زیرا اعتقاد ما بر این است كه در صورت گشایش راهی برای بهره‌گیری از تئاتر در آموزش و پرورش كودكان، می‌توان به امتداد این مسیر در دوره‌های سنی بعدی امیدوار بود.» کتاب «تئاتر پداگوژیک (تعلیمی-تربیتی)؛ مبانی و معیارها» مشتمل بر پنج فصل است: «کلیات»، «تئاتر مرسوم و تئاتر کاربردی»، «تعلیم و تربیت، بازی، نمایش»، «نمایش تعلیمی-تربیتی کودکان» و «نقش نمایش تعلیمی-تربیتی در آموزش و پرورش». با هم فرازی از این کتاب را می‌خوانیم: فعالیت جدّی و رسمی برای بهره‌گیری از نمایش برای تعلیم و تربیت از حدود دهه‌ی 1960 و در اروپا و آمریکا آغاز شد و با توجه به رویکرد مراکز رسمی آموزش و پرورش از یک‌سو و نهادهای پژوهشی از سوی دیگر، این مقوله به‌صورت تصاعدی گسترش پیدا کرد. البته پژوهش و مطالعه درباره‌ی تأثیرگذاری شیوه‌های مختلف آموزش غیرمستقیم به کودکان و نوجوانان در دهه‌های پیش‌تر و از جمله، فعالیت‌هایی که ماکارنکو در مجتمع آموزش خود انجام داده آغاز شده است. ماکارنکو آثار و گفتاری از خود به جای گذاشت که مبین نظریه‌های تعلیمی ـ تربیتی او بود. وی همچنین روش‌های عملی تعلیمی ـ تربیتی و به‌ویژه اصلاح رفتار نوجوانان را به کار گرفت که یکی از آن‌ها فرایند واگذاری مسئولیت و نقش‌پذیری بود. وی صحنه‌ی زندگی نوجوانان را به صحنه‌ی بزرگ نمایش تبدیل کرد و تلاش کرد تا تعاملی ظریف و حساب‌شده میان نمایش، کار و بازی ایجاد کند به‌گونه‌ای که بین این سه فعالیت، مرزی کاملاً مشخص نتوان رسم کرد. خرید از اپلیکیشن افراز با ۲۰درصد تخفیف http://ebook.afrazbook.com http://afrazbook.com