بازارهای رادیکال

کتاب بازارهای رادیکال نوشتۀ   اریک ای. پوزنر و ای. گلن ویل با ترجمۀ علی خرمشاهی توسط نشر هورمزد منتشر شده است. پوزنر و ویل در این کتاب به ما نشان می‌دهند که چگونه نبود اندیشه‌های اقتصادی نو به وضع کنونی انسان منجر شده است. به اعتقاد نویسندگان این کتاب، توان نظریه‌های اقتصادی چپ و راست تحلیل رفته و پاسخگوی نیازهای انسان امروز نیست. اندیشۀ چپ با سقوط شوروی ناتوانی خود در برآورده‌کردن نیازهای انسان را اثبات کرد و همچنین اندیشۀ راست حتی از پایبندی به ارزش‌های خود نیز ناتوان است. از همین‌رو نویسندگان کتاب، با الگوگیری از فعالیت نوابغ اقتصادی پیش از خود و توجه به ارزش‌های اصلی اندیشه‌های چپ و راست که امروزه نادیده گرفته می‌شوند، راهکار عملی خود مبنی‌بر ایجاد و توسعۀ «بازارهای رادیکال» را مطرح می‌کنند. راهکاری که با وضعیت انسان امروز که رو به سوی هوش مصنوعی دارد، انطباق داشته باشد؛ راهکاری که بازار را به ساحت‌های مختلف زندگی‌مان توسعه دهد. اریک پوزنر ، استاد حقوق دانشگاه شیکاگو و ای. گلن ویل، محقق مایکروسافت و پژوهشگر ارشد مدعو در دانشگاه ییل، در کتاب خود به نام بازارهای رادیکال بدنبال ریشه کن کردن سرمایه داری و دموکراسی برای یک جامعه عادلانه هستند. پوزنر و ویل برای انجام کارهایی که تعداد کمی از محققان مایل یا قادر به انجام آن هستند، ارائه ایده های جسورانه ای که مرزهای ایدئولوژیک و انضباطی محدود را زیر پا می گذارند، شایسته تقدیر هستند. این کتاب برای افرادی است که به دنبال تفکر جسورانه و دیدگاه‌های تازه هستند و مقوله خودآگاهانه آن، به دنبال الهام گرفتن از آن است. درباره کتاب وضعیت زندگی انسان در چند دهۀ اخیر با رشد نابرابری همراه بوده است. برای مثال در ایالات متحده از 1970 به این‌سو سهم یک‌درصد فوقانی صاحبان ثروت دوبرابر افزایش یافته است. این الگو با شدت متفاوت در کشورهای دیگر نیز تکرار شده است. وقوع بحران‌های مالی از جمله بحران مالی سال 2008 این سوال را به ذهن متبادر می‌کند که چارۀ کار چیست؟ چرا لیبرال-دموکراسی که روزی «پایان تاریخ» خوانده شد، از نظر اقتصادی مشکل‌آفرین ظاهر شد و با دموکراسی به سلطه‌جویان اجازۀ تحرک بیشتری داد؟ بازارهای رادیکال نه‌تنها به‌دنبال تغییر شکل اقتصاد و سیاست، بلکه به‌دنبال تغییر شکل زندگی‌تان هستند. در هر فصل نویسندگان ابتدا با مطرح‌کردن روایتی خیالی از جهانی که در آن بازارهای رادیکال محقق شده‌اند، تصویر ذهنی خود را به ما نشان می‌دهند. سپس ریشۀ مسئله بیان می‌شود تا اگر با مسئلۀ مطرح‌شده هیچ‌گونه آشنایی ندارید هم با ادبیات بحث کاملاً آشنا و آمادۀ ورود به دنیای بازارهای رادیکال شوید. این‌گونه مشکلات و چالش‌های جهان اطراف‌تان را بهتر خواهید شناخت. سپس راهکار عملی بدیع نویسندگان به تفصیل بیان می‌شود. این راهکارها چه رادیکال باشند و چه تجدیدنظرطلبانه، شایستۀ نقد، الهام‌گیری و الگوپذیری هستند. به گفتۀ خود نویسندگان، هدف کتاب این است که نشان دهد «خطوط آشنای مباحث سیاسی و اقتصادی، محصول ضعف ابتکار و پنداشت‌های کهنه‌اند. برای ساختن جهانی بهتر، باید فراتر از نزاع محکوم به شکست چپ و راست قدم بزنیم.» بازارهای رادیکال نه‌تنها به‌دنبال تغییر شکل اقتصاد و سیاست، بلکه به‌دنبال تغییر شکل زندگی‌تان هستند. پس با بازارهای رادیکال همراه شوید تا متوجه شوید: چگونه مزایدۀ تمام دارایی‌ها، نابرابری را خواهد زدود؟ چگونه می‌توان دارایی‌های راکد را از چنگ صاحبان‌شان درآورد؟ رأی‌گیری‌های متداول امروزی چه مشکلاتی دارند؟ چگونه افرادی مانند ترامپ و هیتلر در نظام‌های رأی‌گیری دموکراتیک به قدرت رسیدند؟ چگونه رأی‌گیری کنیم که حقوق اقلیت پایمال نشود و مجبور به انتخاب بین بد و بدتر نباشیم؟ چگونه می‌توان کارگران جهان را متحد کرد؟ چرا باید از مهاجرت آزاد حمایت کرد؟ چگونه یک نظام مهاجرتی جدید به هردو کشور مبدا و مقصد سود می‌رساند؟ چگونه بازارها به‌جای آزادی، انحصار را به ارمغان آوردند؟ کدام سرمایه‌گذارها در سایۀ بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان را کنترل می‌کنند؟ چگونه دست انحصارگرها را قطع کنیم؟ چرا تاکنون به تأثیر هوش مصنوعی بر مسائل کلان کمتر پرداخته شده؟ هوش مصنوعی چه تأثیری بر اقتصاد خواهد داشت؟ گوگل و فیسبوک چه شباهتی با فئودال‌ها دارند؟ چرا باید غول‌های فنّاوری به ما دستمزد بدهند؟ برشی از کتاب گسترش رادیکال بازارها، راه‌حل ما برای بحران حال حاضر است. فصل‌های اول و دوم که اندیشه‌های اصلی این کتاب را عرضه می‌کنند، به توصیف چگونگی صورت‌گرفتن‌ آن‌ها در اقتصاد و سیاست می‌پردازند. فصل اول نشان می‌دهد که چگونه یک مالیات‌گیری ساده می‌تواند انگیزۀ سوءاستفاده از قدرت بازار را بسیار کاهش دهد و با تبدیل بازار دارایی‌های شخصی به نوعی بازار «کاربردها»، رقابت را