دفاع از آزادی - خاطرات، گفته ها و نوشته های علی اردلان از جبهه ملی و جنبش آزادی خواهی

کتاب «دفاع از آزادی: خاطرات، گفته ها و نوشته های علی اردلان از جبه? ملی و جنبش آزادی خواهی در ایران» به اهتمام علی حاج قاسمعلی و علی شجاع جبه? ملی ایران به روایت علی اردلان. کتاب «دفاع از آزادی: خاطرات، گفته ها و نوشته های علی اردلان از جبه? ملی و جنبش آزادی خواهی در ایران» روایتگر بخشی از رویدادهای مهم تاریخ معاصر ایران و نقش جبه? ملی ایران در این رویدادها از زبان کسی ست که خود یکی از چهره های سرشناس و رده بالای جبه? ملی بوده و از آغاز فعالیت های جبه? ملی با آن همراه و از طرفداران و حامیان وفادار دکتر محمد مصدق بوده است. تاریخ در یادداشت های روزان? افراد، خود را با جزئیاتی به ما می نمایاند که چه بسا در تاریخ نگاری های رسمی آن ها را نیابیم. در یادداشت های روزانه و خاطره نگاری های علی اردلان که در کتاب «دفاع از آزادی» گردآمده اند نیز با همین جزئیات مواجه می شویم. در این کتاب همچنین، از خلال گفته ها و نوشته های علی اردلان، با دیدگاه های یکی از اعضای فعال جبه? ملی درباره بخشی از وقایع تاریخ معاصر ایران آشنا می شویم و مشاهدات او از این وقایع را می خوانیم. کتاب «دفاع از آزادی» هم برای پژوهشگران تاریخ معاصر ایران منبعی مناسب در زمین? تاریخ جبه? ملی است و هم کتابی خواندنی ست برای مخاطبان غیرمتخصص اما علاقه مند به مطالع? تاریخ سیاسی ایران معاصر و به ویژه علاقه مندان به مطالعه درباره مبارزات آزادی خواهانه در ایران. مروری بر کتاب «دفاع از آزادی» کتاب «دفاع از آزادی» از یادداشتی به قلم علی شجاع، پیشگفتاری به قلم محمدعلی سفری، زندگینام? علی اردلان به قلم سیدحسین مجتهدی، دو بخش اصلی و یک بخش ضمائم و بخشی مربوط به تصاویر و اسناد مرتبط با موضوع کتاب تشکیل شده است. بخش اول کتاب «دفاع از آزادی» شامل خاطرات علی اردلان، یادداشت های دوره زندان او در ده? 40 خورشیدی و روایت او از آنچه در زندان می گذشته و دیگر زندانیان سیاسی که با او هم بند بوده اند، خاطرات او از دوره پیش از نهضت ملی و دوره تشکیل جبه? ملی ایران، یادداشت هایش از دوره زندان در ده? 40 خورشیدی و بعد از تشکیل جبه? ملی دوم، شرح حوادث بعد از آزادی از زندان و نیز خاطرات اردلان از بعد انقلاب و دورانی است که او در کابین? مهندس مهدی بازرگان سمت وزارت دارایی را عهده دار شد. همچنین در پایان این بخش از کتاب، اردلان از آخرین دیدارش با داریوش و پروانه فروهر و آخرین روزهای زندگی آن ها می گوید. بخش دوم کتاب «دفاع از آزادی»، با عنوان «گفته ها و نوشته ها»، شامل مقالات، مصاحبه و گفتگو، سخنرانی و نامه های علی اردلان است. از جمله موضوعاتی که در این بخش به آن پرداخته شده، کودتای 28 مرداد 1332 و وقایعی ست که تا پایان سال کودتا در ایران رخ داد. اردلان در بخشی از وقایع نگاری کودتا و حوادث بعد از آن می نویسد: «شبانگاه 28 مرداد 1332 برای میهن دوستان و به طور کلی ملیون ایران و آزادی خواهان علاقه مند به استقلال کشور بس تیره و ظلمانی و غمناک و آکنده از یاس و حرمان و برای دشمنان وطن و یغماگران و عوامل خودفروخته لبریز و سرشار از سرور، شادکامی و غرور پیروزی بود. برنامه ای که با دسیسه های انگلستان به دست "کرمیت روزولت" مامور سازمان سی آی ای در نوامبر 1952 (آبان 1331) به عنوان "طرح آژاکس" تنظیم شده بود و در ژانوی? 1953 (دی 1331) به تایید ژنرال آیزنهاور رئیس جمهوری ایالات متحده امریکا رسید و پس از تغییراتی تصمیم به اجرای آن گرفته شد، با دستیاری عوامل خارجی و ایادی داخلی به پشتیبانی و یاری دربار (کانون اصلی فتنه و آشوب علیه دولت دکتر مصدق و ملی شدن صنعت نفت) و سکوت و موافقت ضمنی دولت روسیه (اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) جام? عمل پوشید. خان? رهبر ملی ایران و دفتر نخست وزیری را تبدیل به ویرانه کردند و آنچه اثاث و وسایل زندگی شخصی و مدارک دولتی و خصوصی در آن ها بود در همان روز به یغما بردند. دکتر مصدق و همکاران و همفکرانش از خانه و ماوای خود متواری شدند و محل و باشگاه های احزاب ملی (ایران، نیروی سوم، ملت سوم و مردم ایران) و دفاتر روزنامه های باختر امروز، کشور، جبهه، آپادانا، نیروی سوم، مردم ایران، اصناف، شورش، حاج بابا، اطلاعات، به سوی آینده، شهباز، و خان? فرهنگ ایران و شوروی (وکس) و جایگاه فروش روزنامه ها (کیوسک ها) و سازمان های وابسته به ملیون و مخالفان کودتا و بسیاری از امکن? شخصی طعم? حریق و دچار تخریب گردیدند و در معرض چپاول و غارت قرار گرفتند. با ایلغار مغولانه و یورش وحشیان? کودتاچیان تعدادی از مقامات و طرفداران حکومت ملی که هدف حمله و آماج مهاجمان بودند دستگیر یا مخفی شدند. عصر همان روز 28 مرداد حکومت نظامی در هم? کشور برقرار شد و در تهران از ساعت 8 بعدازظهر عبور و مرور ممنوع و هراس و رعب بر همه جا مستولی گردید. غبار غم و اندوه و یاس و پریشانی هم? ملیون و آزادی خواهان را فراگرفت. با اینکه ضربات سهمگین و ناگهانی امکان جنبش و حرکت و ادام? مبارزه را در آن برهه از همه سلب کرده بود، ملیون و وطن خواهان از پای ننشستند و مبارزه را قطع نکردند.» کتاب «دفاع از آزادی: خاطرات، گفته ها و نوشته های علی اردلان از جبه? ملی و جنبش آزادی خواهی در ایران» به اهتمام علی حاج قاسمعلی و علی شجاع گردآوری و تدوین و در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است. درباره علی اردلان علی اردلان، متولد 1293 در تهران و درگذشته به سال 1378، فعال سیاسی ملی گرا و روزنامه نگار ایرانی است. اردلان از اعضای اصلی حزب ایران و پس از آن جبه? ملی ایران و نیز از سردمداران و پایه گذاران جبه? ملی دوم بود. او همچنین نخستین وزیر دارایی ایران در بعد از انقلاب و در دوره نخست وزیری مهندس بازرگان است. او تحصیلکرده حقوق اقتصادی در دانشگاه تهران بود و در کنار تحصیل در این رشته، یک دوره آموزش تخصصی روزنامه نگاری را نیز در همین دانشگاه گذراند و در سال 1324 روزنام? «ندای حقیقت» را منتشر کرد. بعد از تمام شدن درسش در دانشگاه تهران، برای ادام? تحصیل در دوره دکتری دانشگاه پاریس اسم نوشت اما تحصیلاتش در پاریس را نیمه کاره رها کرد و به ایران برگشت تا به فعالیت های اجتماعی بپردازد. فعالیت سیاسی را از قبل از شروع نهضت ملی و با عضویت در حزب ایران آغاز کرد. او از فعالان پرشور نهضت ملی ایران بود و از طرفداران سرسخت مصدق، چنانکه با وقوع کودتای 28 مرداد نیز از مبارزه دست نکشید و با جمعی دیگر از مبارزان سیاسی ملی گرا، برای تجدید سازمان نهضت مقاومت ملی تلاش کرد و همچنین هم صدا با روزنامه نگاران معترض دیگر، به دولت کودتا به خاطر اختناق حاکم بر مطبوعات اعتراض کرد. اردلان در این دوران روزنام? «صرصر» را منتشر می کرد. او همچنین از مؤسسان جبه? روزنامه نگاران ملی ایران در سال 1340 بود و در تشکیل جبه? ملی دوم نیز نقشی مؤثر داشت. در سال 1341 دستگیر شد و به زندان افتاد. سختی های زندان را تاب آورد و حضورش در زندان، قوت قلبی برای زندانیان دیگر و مخصوصاً زندانیان جوان بود. او تا پایان عمر، ملی گرا و آزادی خواه باقی ماند و با وجود دشواری های راهی که پیش گرفته بود هرگز تسلیم یاس نشد.