۱ اثر در کتاب‌جم
نشر سفیر اردهال در فهرست کتاب‌جم با اثری از عبدالجلیل قزوینی رازی، عالم شیعه‌ی قرن ششم، در دسته‌ی کلام و اعتقادات شناخته می‌شود. فعلا عنوان موجودی از این ناشر نداریم، اما اینجا راهنمای انتخاب و خواندن متن‌های کهن کلامی را می‌خوانید و هر کتاب تازه‌ی این ناشر همین‌جا با قیمت روز نمایش داده می‌شود.
خراسان بنت ابی القاسم
ترجمه‌ی علی اکبر افراسیاب پور
ترفند، سفیر اردهال
اگر نام نشر سفیر اردهال را جست‌وجو کرده‌اید، احتمالا اهل کتاب‌های دینی و اعتقادی هستید، شاید هم به متن‌های کهن کلامی علاقه دارید. کتابی که از انتشارات سفیر اردهال در کتاب‌جم ثبت شده، در دسته‌ی کلام و اعتقادات قرار گرفته و نویسنده‌اش نصیرالدین ابوالرشید عبدالجلیل قزوینی رازی است؛ عالم شیعه‌ای از قرن‌های میانه که نامش برای پژوهشگران تاریخ کلام آشناست. همین اول صادق باشیم: فعلا عنوان موجودی از این ناشر در کتاب‌جم نداریم و فهرستش در فروشگاه ما بسیار کوچک است.
اما این صفحه را خالی رها نکرده‌ایم. اینجا راهنمایی می‌خوانید برای کسی که می‌خواهد سراغ کتاب‌های اعتقادی برود، به‌خصوص متن‌های کهن و تصحیح‌شده: چطور آن‌ها را انتخاب کنید، چطور بخوانید و چه انتظاری از آن‌ها داشته باشید.
درباره‌ی پیشینه یا گردانندگان این ناشر اطلاعات مطمئنی نداریم و چیزی را از خودمان نمی‌سازیم. اردهال نام منطقه‌ای در نزدیکی کاشان است، اما ما درباره‌ی پیوند این ناشر با آن منطقه ادعایی نمی‌کنیم. آنچه داده‌های کتاب‌جم نشان می‌دهد این است: کتاب ثبت‌شده از نشر سفیر اردهال در دسته‌ی کلام و اعتقادات آمده و به قلم عبدالجلیل قزوینی رازی است.
این یعنی دست‌کم بخشی از کار این ناشر، انتشار متن‌های کهن دینی است. چنین کتاب‌هایی معمولا با تصحیح، مقدمه و توضیح منتشر می‌شوند تا برای خواننده‌ی امروز قابل استفاده باشند.
صفحه‌ی انتشارات سفیر اردهال در کتاب‌جم جایی است که اگر کتاب تازه‌ای از این ناشر به فهرست ما اضافه شود، همین‌جا نمایش داده می‌شود. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بررسی می‌شود.
در قرن‌های گذشته، عالمان مسلمان کتاب‌های فراوانی درباره‌ی باورهای دینی نوشتند. برخی از این کتاب‌ها به عربی و برخی به فارسی‌اند. این متن‌ها فقط منبع اعتقادی نیستند؛ آینه‌ای از فرهنگ، زبان و جامعه‌ی روزگار خودشان هم هستند.
کسی که یک متن کلامی کهن را می‌خواند، می‌بیند که اندیشمندان آن روزگار با چه پرسش‌هایی روبه‌رو بودند، چطور با هم گفت‌وگو می‌کردند و چه دلیل‌هایی می‌آوردند. بسیاری از این پرسش‌ها هنوز هم زنده‌اند.
متن‌های فارسی کهن ارزش دیگری هم دارند: زبانشان. نثر فارسی قرن‌های میانه، با واژه‌ها و ساختارهای خاص خودش، برای علاقه‌مندان ادبیات هم جذاب است. کتاب‌هایی مثل آنچه در فهرست نشر سفیر اردهال دیده می‌شود، هم به کار اهل کلام می‌آید و هم به کار اهل تاریخ و زبان.
عبدالجلیل قزوینی رازی از عالمان شیعه‌ی قرن ششم هجری است. نوشته‌هایش برای پژوهشگران تاریخ تشیع و تاریخ اجتماعی ری و قزوین در آن روزگار اهمیت دارد، چون تصویری از گفت‌وگوها و بحث‌های مذهبی زمانه‌اش به دست می‌دهد.
ما درباره‌ی محتوای دقیق نسخه‌ای که در فهرست کتاب‌جم ثبت شده، فراتر از آنچه از داده برمی‌آید ادعایی نمی‌کنیم. اما اگر به تاریخ کلام شیعه علاقه دارید، آثار این عالم و هم‌عصرانش از منابعی است که ارزش شناختن دارد.
خواندن این متن‌ها حوصله می‌خواهد. زبانشان با فارسی امروز فرق دارد و بحث‌هایشان در بستر زمانه‌ی خودشان معنا پیدا می‌کند. اما کسی که این حوصله را داشته باشد، با دنیایی غنی روبه‌رو می‌شود.
دسته‌ی کلام و اعتقادات در کتاب‌جم کتاب‌های گوناگونی را در بر می‌گیرد:
کتاب ثبت‌شده‌ی نشر سفیر اردهال به گروه متن‌های کهن نزدیک است. اگر کتاب تازه‌ای از این ناشر آمد، از روی عنوان و نویسنده می‌فهمید به کدام گروه تعلق دارد.
اگر خواننده‌ی تازه‌کار هستید، شاید بهتر باشد اول با کتاب‌های عمومی‌تر شروع کنید و بعد سراغ متن‌های کهن بروید.
خواندن متن کهن با خواندن کتاب امروزی فرق دارد. چند روش که کار را آسان‌تر می‌کند:
کتاب چاپی برای این نوع مطالعه بهترین همراه است. کتاب‌جم فقط کتاب چاپی می‌فروشد.
متن‌های کهن از روی نسخه‌های خطی به ما رسیده‌اند. این نسخه‌ها گاهی با هم تفاوت دارند، چون کاتبان در طول قرن‌ها اشتباه کرده‌اند یا چیزی اضافه و کم کرده‌اند. مصحح کسی است که نسخه‌های مختلف را مقایسه می‌کند و متنی را به دست می‌دهد که به نوشته‌ی اصلی نزدیک‌تر است.
کیفیت تصحیح در ارزش کتاب نقش بزرگی دارد. وقتی متن کهنی را می‌خرید، به نام مصحح توجه کنید. اگر کتاب چند تصحیح مختلف دارد، از استاد یا پژوهشگری که می‌شناسید بپرسید کدام را توصیه می‌کند.
کتاب‌های تصحیح‌شده معمولا پانوشت‌هایی دارند که تفاوت نسخه‌ها را نشان می‌دهد. خواننده‌ی عمومی می‌تواند از این پانوشت‌ها بگذرد، اما برای پژوهشگر بسیار ارزشمندند.
شاید بپرسید متنی که قرن‌ها پیش نوشته شده، امروز به چه کار می‌آید؟ جواب این است که بسیاری از پرسش‌های بنیادین تغییر نکرده‌اند. پرسش از خدا، عدالت، اختیار انسان و معنای زندگی، همان‌قدر امروز زنده‌اند که در گذشته.
خواندن متن‌های کهن به ما نشان می‌دهد که گذشتگان با چه دقت و جدیتی به این پرسش‌ها می‌اندیشیدند. همچنین به ما کمک می‌کند ریشه‌ی بسیاری از بحث‌های امروز را بشناسیم. خیلی از گفت‌وگوهایی که امروز درباره‌ی دین می‌شنویم، پیشینه‌ای چندصدساله دارند.
متن‌های کلامی کهن فقط درباره‌ی عقاید نیستند. اغلب جزئیاتی درباره‌ی زندگی مردم، شهرها، مدرسه‌ها، مسجدها و رابطه‌ی گروه‌های مختلف دارند. پژوهشگران تاریخ اجتماعی از همین جزئیات برای بازسازی تصویر گذشته استفاده می‌کنند.
اگر به تاریخ ایران در قرن‌های میانه علاقه دارید، این متن‌ها منبع ارزشمندی‌اند. نام شهرها، محله‌ها، عالمان و خاندان‌ها در آن‌ها آمده و تصویری زنده از زمانه‌ی نویسنده می‌سازد.
بسیاری از کسانی که سراغ متن‌های کهن می‌روند، فقط دنبال محتوای اعتقادی نیستند. نثر فارسی قرن‌های پنجم و ششم هجری ویژگی‌های زیبایی دارد: جمله‌های کوتاه و محکم، واژه‌های اصیل فارسی که امروز کمتر به کار می‌روند و ساختارهایی که آهنگ خاص خودشان را دارند.
خواندن این نثر برای کسی که به زبان فارسی علاقه دارد، تجربه‌ای دلپذیر است. گاهی واژه‌ای پیدا می‌کنید که امروز فراموش شده، اما معنایش آن‌قدر دقیق است که آرزو می‌کنید دوباره زنده شود. گاهی هم می‌بینید که واژه‌ای که هر روز به کار می‌برید، در گذشته معنای دیگری داشته است.
اگر دانشجوی ادبیات فارسی هستید، متن‌های کلامی کهن منبع خوبی برای شناختن تحول نثر فارسی‌اند. این متن‌ها کمتر از متن‌های ادبی مشهور خوانده شده‌اند، اما برای پژوهش زبانی ارزش زیادی دارند.
پیشنهاد ما این است که هنگام خواندن، واژه‌های تازه را در دفترچه‌ای جدا بنویسید. بعد از چند ماه، واژه‌نامه‌ی شخصی کوچکی دارید که هم به فهم متن‌های دیگر کمک می‌کند و هم زبان خودتان را غنی‌تر می‌کند.
بسیاری از متن‌های کلامی کهن در قالب پاسخ به نوشته‌های دیگران پدید آمده‌اند. نویسنده‌ای کتابی می‌نوشت و نقدی را مطرح می‌کرد و نویسنده‌ی دیگری در پاسخ، کتابی دیگر می‌نوشت. این گفت‌وگوی نوشتاری بخش مهمی از تاریخ اندیشه در جهان اسلام است.
خواندن این متن‌ها امروز می‌تواند درس‌هایی درباره‌ی شیوه‌ی گفت‌وگو بدهد. می‌بینیم که بهترین نمونه‌ها، با دلیل و مستند پیش می‌رفتند. خواننده‌ی امروز می‌تواند از این سنت یاد بگیرد که چطور در برابر دیدگاه متفاوت، با آرامش و دلیل سخن بگوید.
البته باید این متن‌ها را در بستر زمانه‌ی خودشان خواند. بعضی تعبیرها و لحن‌ها مال روزگار خودشان است. خواننده‌ی منصف این تفاوت زمانی را در نظر می‌گیرد و از متن، اندیشه و روش را برمی‌دارد.
خیلی از کتاب‌دوستان دوست دارند چند متن کهن در کتابخانه‌شان داشته باشند. این کتاب‌ها معمولا یک‌باره خوانده نمی‌شوند؛ بلکه سال‌ها کنار دست می‌مانند و گاهی بخشی از آن‌ها خوانده می‌شود.
اگر می‌خواهید چنین بخشی در کتابخانه‌تان داشته باشید، این چند پیشنهاد کمک می‌کند:
کتابی مثل آنچه در فهرست نشر سفیر اردهال آمده، می‌تواند بخشی از چنین مجموعه‌ای باشد.
برای پژوهشگر، متن کهن منبع دست‌اول است. اما استفاده‌ی درست از آن چند نکته دارد:
اگر کتاب از انتشارات سفیر اردهال است و در پژوهش از آن استفاده می‌کنید، نام ناشر را هم در ارجاع بیاورید تا خواننده‌ی پژوهش شما بتواند همان چاپ را پیدا کند.
ری در قرن‌های میانه یکی از بزرگ‌ترین شهرهای ایران بود؛ شهری پرجمعیت با بازارها، مدرسه‌ها و عالمان فراوان از مذهب‌های گوناگون. قزوین هم شهر مهمی در همسایگی آن بود. نام عبدالجلیل قزوینی رازی، که به هر دو شهر نسبت داده می‌شود، یادآور همین فضای پرجنب‌وجوش است.
در چنین شهرهایی، گفت‌وگو و گاهی کشمکش میان پیروان مذهب‌های مختلف بخشی از زندگی روزمره بود. عالمان کتاب می‌نوشتند، در مسجدها و مدرسه‌ها درس می‌دادند و به پرسش‌ها پاسخ می‌دادند. متن‌های کلامی آن دوره، بازتاب همین فضاست.
اگر می‌خواهید چنین متنی را بهتر بفهمید، کمی درباره‌ی تاریخ این شهرها بخوانید. یک کتاب تاریخ عمومی درباره‌ی ایران در دوره‌ی سلجوقی، بستر لازم را فراهم می‌کند. آن وقت، نام‌ها و رویدادهایی که در متن کهن می‌آید، برایتان معنا پیدا می‌کند.
این کار کوچک، تجربه‌ی خواندن را کاملا عوض می‌کند. متنی که در نگاه اول دور و سخت به نظر می‌رسید، به پنجره‌ای به زندگی مردمی تبدیل می‌شود که قرن‌ها پیش در همین سرزمین زندگی می‌کردند، با همان پرسش‌هایی که ما هم گاهی داریم.
اگر تازه به کلام و اعتقادات علاقه‌مند شده‌اید و نمی‌دانید مستقیم سراغ متن کهن بروید یا نه، یک مسیر پله‌پله پیشنهاد می‌کنیم:
این مسیر شاید چند ماه طول بکشد، اما در پایانش متن کهن را با فهم و لذت می‌خوانید، نه با سردرگمی. در هر قدم، دسته‌ی کلام و اعتقادات کتاب‌جم کتاب‌های مناسبی از ناشرهای مختلف دارد.
یادتان باشد که عجله‌ای در کار نیست. متن‌های کهن قرن‌ها منتظر خواننده مانده‌اند و چند ماه دیگر هم منتظر شما می‌مانند. مهم این است که با آمادگی سراغشان بروید تا تجربه‌ی خواندن برایتان دلپذیر باشد و نیمه‌کاره رها نشود.
فهرست هر ناشر در کتاب‌جم زنده است. موتورهای فروشگاه هر روز منبع‌ها را بررسی می‌کنند و کتاب‌های تازه‌ی ناشرهای مجاز را با مشخصات کامل و تصویر جلد ثبت می‌کنند.
نمی‌توانیم بگوییم کتاب خاصی کی موجود می‌شود، اما قیمت و موجودی هر کتاب در فهرست هر روز به‌روز می‌شود.
بعد از این بررسی، نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید.
فعلا عنوان موجودی از این ناشر نداریم. اگر کتابی موجود شود، همین‌جا نمایش داده می‌شود.
کتاب ثبت‌شده از این ناشر در دسته‌ی کلام و اعتقادات قرار دارد.
کتاب ثبت‌شده به قلم عبدالجلیل قزوینی رازی، عالم شیعه‌ی قرن ششم هجری، است.
می‌شود، اما بهتر است اول مقدمه‌ی مصحح را بخوانید و با حوصله پیش بروید. اگر کاملا تازه‌کارید، شاید اول یک کتاب عمومی‌تر بخوانید.
مصحح نسخه‌های خطی را مقایسه می‌کند و متنی نزدیک‌تر به اصل به دست می‌دهد؛ کیفیت تصحیح در ارزش کتاب نقش بزرگی دارد.
بله، قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بررسی می‌شود.
بله، کتاب‌جم فقط کتاب چاپی می‌فروشد.
صفحه‌ی نشر سفیر اردهال در کتاب‌جم فعلا کوچک است و عنوان موجودی ندارد. اما کتاب ثبت‌شده‌ی این ناشر نشان می‌دهد که با یکی از ارزشمندترین بخش‌های کتاب‌های دینی سروکار دارد: متن‌های کهن کلامی. در این صفحه دیدید که این متن‌ها چه ارزشی دارند، چطور خوانده می‌شوند و تصحیح چه نقشی در آن‌ها دارد.
حالا از دسته‌ی کلام و اعتقادات شروع کنید و نسخه‌ی چاپی کتاب مورد نظرتان را با قیمت روز آنلاین سفارش دهید. هر وقت هم کتاب تازه‌ای از انتشارات سفیر اردهال آمد، همین‌جا منتظرتان است.