غزالی و دعا: نیایش از نگاه غزالی و آیین ذن

در مقدمه کتاب غزالی و دعا: نیایش از دیدگاه غزالی و آیین ذن، اثر کوجیرو ناکامورا می خوانید: زندگی غزالی و دشواریهای آن غزالی یا حجت الاسام ابوحامد محمد بن طوسی غزالی، متکلم بزرگ، اندیشمند عرفانی و «فیلسوفی» که فلسفه را طرد و تخطئه کرد، یکی از فقیهان مسلمان برجسته و نامدار همه اعصار است. او که در سال 1058 میلادی/ 150 هجری قمری در طوس، شهری نزدیک مشهد در ایران معاصر، به دنیا آمد و برادرش احمد، در سالهای اول زندگی یتیم شدند و تعلیم و تربیتشان به عهده یکی از دوستان صوفی پدرشان افتاد. غزالی بنا بر رسم معمول آن روزگار، آموزش های اولیه را در طوس و جرجان گذراند، سپس عازم نیشابور شد تا زیر نظر امام الحرمین جوینی برجسته ترین متکلم و فقیه عصر تحصیل کند، و تا زمان مرگ جوینی در سال 1085 میلادی در محضر او ماند. سپس رهسپار اردوگاه نظام الملک، وزیر سلطان سلجوقی شد که در کوشش برای استقرار مجدّد بنیادهای سنّی به کمک عالمان و اهل ادب، از ایشان حمایت می کرد. غزالی در آنجا با احترام و تکریم پذیرفته شد و در همانجا ماند تا آنکه وزیر در سال 1091 میلادی او را به سمت استادی مدرسه نظامیه بغداد نشاند، که بالاترین مقام و جایگاه برای علما در جهان اسلام آن روزگار بود. غزالی زمانی که در نظامیه، قانون یا شریعت اسلامی (فقه) درس می داد، سرگرم مطالعه گسترده و عمیق نوشته های باطنی ها (اسماعیلیان) و فلاسفه شد و در چندین اثر به رد آ نها پرداخت. اما حدود چهار سال بعد، پس از یک بحران درونی حاد، بغداد را «ناگهان» ترک کرد و جایگاه خود را به عذر انجام حج در نوامبر سال 1095 میلادی/ ذوالقعده 488 هجری قمری به برادرش واگذاشت. غزالی پس از ترک بغداد به سوریه سفر کرد و در آنجا «نزدیک به دو سال» ماند، سپس از دمشق رهسپار بیت المقدس شد. دقیقاً نمی دانیم که او چه مدتی را در آنجا سپری کرد. پس از آن، در سال 1096 میلادی/ 489 هجری قمری عازم حجاز شد «تا فریضه حج را بجای آورد، از برکات مکه و مدینه برخوردار شود، و تربت پیامبر خدا را زیارت کند.» او در این راه، مقام ابراهیم در حبرون را زیارت کرد و یحتمل سفر خود را تا اسکندریه در مصر ادامه داد. غزالی به دمشق و در نهایت به وطن خود ایران بازگشت، درحالی که درگیر «دلمشغولی های گوناگون، به همراه خواهش ها و لابه های فرزندانش» بود. او در اواسط سال 1097 میلادی/ 490 هجری قمری در راه خود به طوس، به بغداد رسید و مدتی در آنجا ماند.