یوحنا مترجمی از انطاکیه

رمان «یوحنا؛ مترجمی از انطاکیه» نوشت? جان دوست رمانی در نکوهش خشونت و تعصبات فرقه ای و ملی و در ستایش صلح و آشتی و خردورزی. رمان «یوحنا؛ مترجمی از انطاکیه»، نوشت? جان دوست، رمانی ست که در پاسخ به ضرورت این روزگار نوشته شده و در واکنش به خشونت ها و تعصباتی که جهان و از جمله خاورمیانه را به آشوب کشانده اند و کشتار مردم بی گناه را در سراسر جهان رقم زده اند. جان دوست در رمان «یوحنا»، با اعتقاد به کارکرد فرهنگ ساز و پالایش گر ادبیات، بر آن است که در قالب داستانی درباره یک مترجم سالخورده اهل انطاکیه، ضرورت عقلانیت و خردورزی و پرهیز از تعصب و خشک اندیشی را یادآور شود. جان دوست، خود در یادداشت ابتدای رمان «یوحنا»، با عنوان «چرایی نگارش این رمان»، درباره کارکرد ضدّ خشونت ادبیات و انگیزه اش از نوشتن رمان «یوحنا» می نویسد: «ادبیات سنگری برای مقابله با خشونت و تندروی در اشکال گوناگونش است. از همین رو، زمانی که دست به نگارش رمان پیش رو بردم، در حقیقت خواستم به نوعی صدایم را روی تاریکی ها بلند کنم. خواستم شمعی در شب سیاه تندروی روشن سازم و چند قطره جوهر بر آتش تعصبات قومی و ملی و فرقه گرایانه بریزم. رمان پیش رو به مثابه فراخوانی برای بازگشت به خردگرایی و عقلانی گری در زمانه ای است که زندگی و جهان به سان بیشه ای خشکیده شده و هر آن ممکن است آتش تندروی و خشونت ها آن را ببلعد.» مروری بر رمان «یوحنا» شخصیت اصلی رمان «یوحنا» مترجم پیری اهل روستایی در انطاکیه است که خاطراتش را به شاگرد آلبانیایی اش، یونس، دیکته می کند و میان نقل خاطراتش با یونس حرف می زند. پدر این مترجم انطاکیه ای بازرگان بوده و عاشق دانش. او دوست داشته دانش تمام جهان را از زبان های مختلف به زبان های عربی و ترکی ترجمه کند و به هم? علوم آگاه شود، اما کار تجارت چنین فرصتی را به او نمی داده و از همین رو پسرش را به ایتالیا می فرستد و می خواهد پسرش زبان های دیگر را بیاموزد و آرزوی پدر را برآورد. از سویی پسر، که هفده سال داشته، دل به دختری یهودی به نام استر بسته بوده و نمی خواسته با رفتن به ایتالیا از معشوقه اش دور شود. او اما سرانجام پا در راه می گذارد و عازم سفر می شود. دوستی از دوستان پدرش، که یک کشیش مارونی و مردی پخته و دنیادیده است، در این سفر او را همراهی می کند و گوش سپردن پسر جوان به سخنان کشیش مارونی و جاذب? این کشیش باعث می شود که او اندوه ناشی از سفر و فراق یار و دوری از مادر و پدر را از یاد ببرد و دل به گفته های کشیش و سخنان شیرین او بسپارد. این کشیش مارونی که پسر جوان مجذوب او می شود، مؤمنی ست معتقد به اینکه خداوند را باید عاشقانه دوست داشت نه از سر ترس. رمان «یوحنا» رمانی ست درباره عشق به خداوند و در نکوهش تعصب و خشونت و نزاع های قومی و فرقه ای و ملی و عقیدتی؛ رمانی که در آن عرفان و عقلانیت به هم آمیخته اند؛ رمانی ضدّ جنگ و خشونت و نیز مخالف جبرگرایی و مدافع اختیار و آزادی اراده. اینک بخشی از این رمان: «پروردگار از رگ گردن به ما نزدیک تر است و اگر عقل و خرد تو را به وجود خداوند رهنمون نشود، بی تردید موعظه و اندرز هیچ یک از بندگان خداوند نیز سودی نخواهد داشت. اگر موعظه و اندرزها طمع رسیدن به بهشت یا رهایی از آتش دوزخ را در تو برانگیزاند و از ترس این یا طمع آن، راه و جانب خداوند را گرفتی، بدان که حلاوت و شیرینی ایمان را درنیافته ای چون که اصل و بنیاد ایمان عشق و دوست داشتن خداوند است. پس بدان هرگاه به خوف تکیه کردی در حقیقت به جبر گراییدی و تو را اختیاری نیست و جبر حتی در مورد ایمان و باور به خداوند نیز شایسته و پسندیده نیست و چون او خیر محض و نور شامل است. اما اگر ایمان ناشی از عشق و دوست داشتن خداوند و جوشش و فوران عقل و خرد آدمی باشد همانند نوری خواهد شد که قلب را پاک و پالوده می کند و سیاهی و زنگارها را می زداید و انسان را به درجات و مرتبت های عالی و والا و به نزدیک ترین درجات قرب الاهی می رساند.» درباره جان دوست، نویسنده رمان «یوحنا» جان دوست (Jan Dost)، متولد 1965 در سوریه، شاعر، رمان نویس و ادیب کردتبار سوریه ای مقیم آلمان است. او با شعر، حضور خود را در عالم ادبیات اعلام کرد و اولین دفتر شعرش، با عنوان «قلع? دمدم»، در سال 1991 در آلمان و ترکیه منتشر شد و بعد از آن «دیوان جان» را منتشر کرد. در سال 1993 داستان کوتاهی به نام «رؤیای سوخته» نوشت که درباره مسائل پناهندگان بود. این داستان، جایزه اول داستان کوتاه سوریه را گرفت و براساس آن فیلمی هم با عنوان «مشتی خاک» ساخته شد. جان دوست در سال 2012 در جشنواره شعر کردی، که در شهر ایسن آلمان برگزار می شود، جایزه ویژه شعر و شاعری را از اتحادی? کتاب و نخبگان کرد سوریه گرفت و نیز در سال 2013 به خاطر اندیشه و نوآوری اش برنده جایزه دمشق شد. بسیاری از رمان های جان دوست به زبان های عربی، ترکی، کرمانجی و... ترجمه شده اند. از دیگر آثار جان دوست می توان به «زنگ های روم»، «مارتین خوشبخت»، «سه گام و چوب? دار»، «جمهوری مهاباد» و «گذرگاه امن» و «چکامه هایی که جنگ در جیب شاعر به فراموشی سپرد» اشاره کرد. درباره ترجم? فارسی رمان «یوحنا» رمان «یوحنا؛ مترجمی از انطاکیه» با ترجم? یاسین عبدی در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است. یاسین عبدی متولد 1363 است. کتاب های «تاریخ اندیش? سیاسی در اسلام: جستارهایی درباب سه گان? اصالت، مدنیت و عقلانیت سیاسی»، «کیمیا دختر مولانا» و «باکره سنجار» از دیگر ترجمه های او هستند.