کودتا

گزیده ای از کتاب کودتا تيرماه  1328نخست‌وزير قرارداد الحاقى را امضاء مى‌كند. مرداد  1328دوره مجلس پانزدهم بدون تصويب قرارداد الحاقى پايان مى‌يابد. مهرماه  1328مصدق و نوزده نفر ديگر در باغ كاخ مرمر متحصن مى‌شوند در آغاز کتاب کودتا می خوانیم گاهشمار           5 شخصيت‌هاى مؤثر          9 مدخل     19 1ـ ملى كردن نفت          29 2ـ مذاكرات ايران و انگليس         115 3ـ كودتا           199 4ـ ميراث          269 نمايه       293 1280 امتياز نفت به دارسى واگذار مى‌شود. 1287 نفت در مسجد سليمان كشف مى‌شود. 1288 شركت نفت انگليس و پارس (اِ. پى. اُ. سى.) تشكيل مى‌شود. 1291 نيروى دريايى بريتانيا نفت را به‌عنوان سوخت خود جايگزين ذغال سنگ مى‌كند. پالايشگاه آبادان افتتاح مى‌شود. 1293 دولت بريتانيا اكثريت سهام شركت نفت ايران و انگليس را خريدارى مى‌كند. 1311 قرارداد واگذارى امتياز لغو مى‌شود. 1312 قرارداد جديد واگذارى امتياز امضاء مى‌شود. 1312 نام شركت نفت انگليس و پارس به شركت نفت انگليس و ايران تغيير مى‌يابد. 1322 استاندارد وكيوم براى كسب امتياز مذاكره مى‌كند. 1322 شِل، سينكلر و استاندارد وكيوم براى گرفتن امتياز مذاكره مى‌كنند شوروى به دنبال امتياز نفت است. 1325 توافق نفتى شوروى با قوام صورت مى‌گيرد. 1326 مجلس توافق با شوروى را رد مى‌كند. مذاكرات پيرامون قرارداد الحاقى به قرارداد 1327 آغاز مى‌شود. تيرماه  1328 نخست‌وزير قرارداد الحاقى را امضاء مى‌كند. مرداد  1328 دوره مجلس پانزدهم بدون تصويب قرارداد الحاقى پايان مى‌يابد. مهرماه  1328 مصدق و نوزده نفر ديگر در باغ كاخ مرمر متحصن مى‌شوند. آبان‌ماه  1328 جبهه ملى تشكيل مى‌شود. بهمن‌ماه  1328 مجلس شانزدهم گشايش مى‌يابد. آذرماه  1329 كميسيون نفت مجلس با قرارداد الحاقى مخالفت مى‌كند. سپهبد رزم‌آرا به نخست‌وزيرى منصوب مى‌شود. آذرماه  1329 رزم‌آراء از نو درباره قرارداد الحاقى مذاكره مى‌كند. اسفندماه  1329 رزم‌آراء ترور مى‌شود. كارگران صنعت نفت اعتصاب مى‌كنند. ارديبهشت‌ماه  1330 مصدق به نخست‌وزيرى منصوب مى‌شود. مجلس، قانون ملّى شدن صنعت نفت را تصويب مى‌كند. شاه، قانون ملى شدن صنعت نفت را توشيح مى‌كند. خردادماه  1330 بريتانيا در دادگاه لاهه اقامه دعوى مى‌كند. شركت ملى نفت ايران، خود صنعت نفت را قبضه مى‌كند. اچ. ام. اس موريتيوس در آبادان لنگر مى‌اندازد. بريتانيا كشتى‌هاى نفتكش را متوقف مى‌كند. تيرماه  1330 مأموريت هيئت هريمن مردادماه  1330 مأموريت هيئت استوكس مهرماه  1330 مصدق در سازمان ملل متحد چرچيل به نخست‌وزيرى انتخاب مى‌شود. همه كاركنان شركت نفت انگليس و ايران كشور را ترك مى‌كنند. آبانماه  1330 اصل چهار به ايران عرضه مى‌شود. مصدق رأى اعتماد مى‌گيرد. آذرماه  1330 برخوردهايى بين حزب توده و حزب زحمتكشان روى مى‌دهد. ديماه  1330 هيئت اعزامى بانك بين‌المللى به ايران مى‌آيد. كنسولگرى‌هاى بريتانيا تعطيل مى‌شوند، بانك بريتانيا بسته مى‌شود روزنامه‌ها از توطئه‌اى عليه جان مصدق خبر مى‌دهند. رأى‌گيرى براى مجلس هفدهم آغاز مى‌شود. بهمن‌ماه  1330 فاطمى، وزير خارجه، به‌وسيله فدائيان اسلام زخمى مى‌شود. اسفندماه  1330 هيئت اعزامى بانك بين‌المللى به موفقيتى نمى‌رسد. فروردين‌ماه  1331 مجلس هفدهم افتتاح مى‌شود. خردادماه  1331 مصدق به لاهه مى‌رود. خردادماه  1331 نفتكش انگليسى رزمارى مصادره مى‌شود. 23 تيرماه  1331 مصدق درخواست اختيارات ويژه را به مدت شش ماه مى‌كند. 25 تيرماه  1331 مصدق استعفا مى‌دهد. 30 تيرماه  1331 خيزش توده‌هاى مردم 31 تيرماه  1331 مصدق دوباره به نخست‌وزيرى منصوب مى‌شود. 16 مردادماه  1331 آيت‌الله كاشانى به رياست مجلس انتخاب مى‌شود. مهرماه  1331 روابط ديپلماتيك ايران با بريتانيا قطع مى‌شود. بريتانيا از همه شهروندان خود مى‌خواهد ايران را ترك كنند. مجلس دوره نمايندگى سنا را به دو سال كاهش مى‌دهد. آذرماه  1331 هيئت جديد اعزامى بانك بين‌المللى به ايران مى‌آيد. بهمن‌ماه  1331 در مناطق بختيارى جنگ و درگيرى آغاز مى‌شود. براى سرلشكر زاهدى قرار بازداشت صادر مى‌شود. نهم اسفندماه  31 در مقابل خانه مصدق تظاهرات طرفدارى از شاه صورت مى‌گيرد. مصدق به مجلس پناه مى‌برد. 29 اسفند  1331 مصدق، يك سخنرانى نود دقيقه‌اى خطاب به ملّت ايراد مى‌كند. 31 فروردين  32 سرلشكر افشار طوس به قتل مى‌رسد. 13 ارديبهشت  32 زاهدى در مجلس بست مى‌نشيند. 12 تير  1332 آيزنهاور اعلام مى‌كند از پرداخت هرگونه كمك به ايران خوددارى خواهد كرد. 23 تير  1332 نمايندگان عضو جبهه ملى در مجلس استعفا مى‌دهند. 12 مرداد  1332 رفراندوم براى انحلال مجلس 24 مرداد  1332 كودتاى اوّل شكست مى‌خورد. شاه به بغداد پرواز مى‌كند. 28 مرداد  1332 كودتا صورت مى‌گيرد. 30 مرداد