چگونه تصمیم بگیریم

نگاهی کلی به کتاب چگونه تصمیم بگیریم زندگی ما مجموعه‌ای از تصمیم‌هاست. از انتخاب اینکه صبح برای صبحانه چه بخوریم تا تصمیم‌های بزرگی مثل تغییر شغل، سرمایه‌گذاری، ازدواج، بچه‌دار شدن یا کنار کشیدن از روزمرگی‌های دنیای مدرن و زندگی کوچک و باقناعتی برای خود ساختن و وقت گذاشتن برای معرفت و معنویت. هر انتخابی که می‌کنیم مسیر زندگی‌مان را شکل می‌دهد. پس شاید بتوان گفت که «تصمیم‌گیری همه‌چیز است!» اما آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که چقدر در تصمیم‌گیری مهارت دارید؟ آنی دوک، نویسندۀ کتاب «چگونه تصمیم بگیریم»، ضمن آن‌که می‌پذیرد گاهی ما بهترین تصمیم‌هایمان را بر مبنای غریزه و ندای درونمان گرفته‌ایم، اما معتقد است که تصمیم‌گیری یک مهارت آموختنی است، نه یک استعداد ذاتی. او تجربات خود را به‌عنوان یک دکترای علوم شناختی، یک پوکرباز حرفه‌ای و مادر چهار فرزند تلفیق می‌کند و به ما نشان می‌دهد چگونه می‌توانیم انتخاب‌های بهتری داشته باشیم و مهم‌تر از آن، چگونه تصمیم‌های بهتری بسازیم. این کتاب مثل یک جعبه‌ابزار است؛ پر از تکنیک‌، راهکار و تمرین‌هایی که به ما کمک می‌کند تا از تله‌های ذهنی فرار کنیم، اعتماد به نفسمان را بالا ببریم و تصمیم‌هایی بگیریم که ما را به اهدافمان نزدیک‌تر کند. کتاب از ۹ فصل تشکیل یافته است. شاید همۀ ما معتقد باشیم یکی از بهترین راه‌های بهبود تصمیم‌هایی که می‌گیریم، درس گرفتن از نتایج تصمیم‌های گذشته است. اما نویسنده بر این عقیده نیست! او سه فصل نخست کتاب را به این اختصاص داده که تلاش برای درس گرفتن از تجربه چطور می‌تواند ما را از مسیر اصلی منحرف کند و به نتیجه‌گیری‌های بسیار ضعیفی دربارۀ خوب یا بد بودن تصمیم‌های گذشته‌مان برساند. در همان حال، ابزارهایی را هم ارائه می‌کند تا با استفاده از آن‌ها بفهمیم گذشته چه چیزهایی برای یاد دادن به ما دارد. بدین وسیله، آنی‌ دوک به ما یاد می‌دهد اگر چارچوب استواری برای بررسی تصمیمات گذشته‌مان نداشته باشیم، درس‌هایی که از تجربه‌هایمان می‌گیریم به مخاطره خواهند افتاد. از فصل چهار تا فصل ششم، تمرکز کتاب روی تصمیم‌های جدید، ارائه چارچوبی برای فرایند یک تصمیم‌گیری باکیفیت و مجموعه ابزاری برای اجرای این فرایند می‌باشد. در واقع ما ابزارهایی بدست می‌آوریم که به بهبود کیفیت عقاید و آگاهی‌هایمان کمک می‌کند، آن‌ها را شفاف می‌سازد و می‌بینیم که بر مبنای آن تصمیم‌گیری‌های به‌مراتب بهتر و باکیفیت‌تری خواهیم داشت. فصل هفتم مجموعه‌ای از مدل‌های ذهنی ارائه می‌کند که به ما کمک می‌کند تعیین کنیم چه زمانی بهتر است فرایند تصمیم‌گیری منسجم و ساختارمندی را بکار گیریم و برعکس، چه زمانی صلاح است فرایند ساده‌تری را بکار ببریم تا به کارها سرعت بخشیم. در واقع در این فصل، بعد این‌که نویسنده در شش فصل قبلی مطمئن شده ما فرایند تصمیم‌گیری ساختاریافته و منسجم را یاد گرفته‌ایم، شروع به یاددادن راه‌هایی میان‌بر می‌کند. دو فصل آخر، به بررسی شگردهایی اختصاص دارد که با بکار گرفتن آن‌ها بتوان موانعی که ممکن است بر سر راه تصمیم‌سازی پدید آیند را رفع نمود. همچنین در این بخش‌ها نویسنده با ارائه ابزارهایی به خواننده کمک می‌کند تا بتواند از دانش و اطلاعات دیگران بهترین استفاده را در راستای تصمیم‌گیری‌های باکیفیت برای خود صورت دهد. بیرون کشیدن بازخورد از دیگران و اجتناب از افتادن به دام‌های مختلف، همچون گروه‌اندیشی (که بدلیل میل به هارمونی و همگرایی در گروه، منجر به تصمیماتی ناکارآمد یا غیرعقلانی می‌شود) از جمله درس‌های آموخته شده حین مطالعه دو فصل پایانی کتاب است. نگاهی عمیق‌تر به کتاب چگونه تصمیم بگیریم دوک معتقد است زندگی بیشتر شبیه پوکر است تا شطرنج. در شطرنج، همه چیز مشخص است و با یک استراتژی درست می‌توانید برنده شوید؛ اما در پوکر، شانس هم نقش دارد. در زندگی واقعی هم همینگونه است: ما نمی‌توانیم همۀ متغیرها را کنترل کنیم؛ اما می‌توانیم کیفیت تصمیم‌هایمان را بهتر کنیم. اینجاست که نویسنده کتاب وارد می‌شود؛ با ابزارهایی ساده اما قدرتمند که به ما یاد می‌دهد چطور از ابهام و عدم قطعیت نترسیم و انتخاب‌های هوشمندانه‌تری داشته باشیم. یکی از مهم‌ترین درس‌های کتاب این است که ما اغلب کیفیت یک تصمیم را با نتیجه آن قضاوت می‌کنیم، اما این اشتباه بزرگی است. دوک این خطا را «نتیجه‌گرایی» می‌‌نامد و به ما توصیه می‌کند از افتادن در دام آن اجتناب کنیم. فرض کنید یک روز تصمیم می‌گیرید بدون چتر از خانه بیرون بروید و هوا آفتابی می‌ماند. آیا این به این معناست که تصمیم خوبی گرفتید؟ یا اگر باران ببارد، آیا تصمیمتان بد بوده؟ دوک می‌گوید نه! کیفیت تصمیم به اطلاعات و منطقی بستگی دارد که در زمان انتخاب در دسترس شما بوده، نه نتیجه‌ای که بعداً رقم می‌خورد. او