بازگشت زرتشت

آثار هرمان هسه، نویسنده بازگشت زرتشت، در سراسر دنیا بسیار پرطرفدارند. اینطور گمان می کردند که او نویسنده ای اهل سیاست نیست، ولی نامه های او گویای چیز دیگری است. او بسیار اهل نامه نگاری بود و تعداد زیادی از نامه هایی که دریافت کرده را پاسخ داده است. این نامه ها سال های 1919 تا 1930 نوشته شده و مخاطب آن افرادی گوناگون چون هاینر، دخترش و نینون، همسر سومش و ... هستند. در بین این نامه ها معروفت ترین آن بازگشت زرتشت است که 40 صفحه است. هسه این نامه را ظرف 48 ساعت در ژانویه ی 1919 با قلبی آکنده از اندوه آغاز جنگ جهانی اول می نویسد. مخاطب او جوانان آلمانی هستند و دغدغه خاطرش آینده انسان و انسانیت و خودسازی و سازندگی جوانان است. در ابتدای کتاب می خوانیم: سخنی با جوانان آلمان روزگاری یک روح آلمانی وجود داشت، در آلمانی ها شجاعت آلمانی و مردانگی آلمانی وجود داشت. شجاعتی پسندیده و نه اینچنین گله وار و نسنجیده که امروز از توده های مردم سر می زند. آخرین اندیشمند بزرگ آن شجاعت ها نیچه بود که در آن دوره سازندگی و بنیا نگزاریها دوره سوم قرن نوزدهم و با آن اندیشه ها و باورهای مردمی در آلمان، او را نیز برخی یک خائن به میهن و یک ضدآلمانی نامیدند. ندای من یادآور او خواهد بود، یادآور شهامت او، یادآور تنهایی اش. به جای فریادهای بی ارزش توده گرایانه که تاثیر اشک برانگیز آ نها به هیچ روی خوشایندتر از تاثیر خشن و گزاف گویی آن دوران بزرگ نیست، امروز این ندا برخی حقیقت ها، تجربه ها و زوال ناپذیری روح و روان را به خردمندان نسل جوان آلمان یادآور می شود. باشد که هرکس بر مبنای نیاز و براساس وجدان، در برابر مردم و جامعه رفتار کند، چون هر کس که خود و روانش را در این راه نادیده گیرد، بی ارزش خواهد بود. تنها افراد اندکی در آلمان فقرزده و شکست خورده، به جای اشک ریختن و دشنام دادن بی ثمر به گذشته با پشتکار و مردانگی آماده رویارویی با سرنوشت جدید شده اند. تنها افراد اندکی اندیشمندانه روحیه و ذهنیت آلمانی را که سالها پیش از جنگ در آن زندگی می کردیم حس می کنند. اگر باز هم خواهان داشتن مردان و اندیشمندانی هستیم که آینده را برای ما گرانمایه کنند، نباید از انتها و با شکل های حکومت و روشهای سیاسی جاری، بلکه باید از ابتدا و با ساختن شخصیت ها آغاز کنیم. نوشته کوتاه من، از این نکات سخن می گوید.