هنر فکرنکردن: راهنمای زندگی ذهن اگاه

کتاب هنر فکرنکردن: راهنمای زندگی ذهن‌آگاه نوشتۀ راهب بودایی ریونوسوکه کویکه دربارۀ ذهن‌آگاهی ، ذن و رهایی از افکار فراوان و اضافۀ ذهن است. ایدهٔ مرکزی کتاب هنر فکرنکردن این نیست که اصلاً فکر نکنیم؛ بلکه این است که یاد بگیریم بردهٔ افکارمان نباشیم. نویسنده معتقد است بخش زیادی از انرژی ذهنی ما صرف نگرانی، مرور گذشته، پیش‌بینی آینده، قضاوت و افکار منفی و تکراری می‌شود؛ در نتیجه ارتباطمان با لحظهٔ حاضر و حتی با حواس پنج‌گانه خود ضعیف‌تر می‌شود. کویکه، که سابقهٔ راهبی بودایی دارد، برای این مسئله از تمرین‌های سادهٔ ذن استفاده می‌کند؛ مثلاً: به‌جای اینکه فقط ببینیم، واقعاً نگاه کنیم. به‌جای اینکه فقط بشنویم، واقعاً گوش بدهیم. به‌جای اینکه فقط چیزی را لمس کنیم، حسش کنیم. هنگام غذاخوردن، نفس‌کشیدن، حرف‌زدن، خوابیدن و حتی تعامل با دیگران، حضور بیشتری داشته باشیم. ذهن آرام‌تر، الزاماً ذهنی نیست که هیچ فکری ندارد؛ ذهنی است که هر فکری را دنبال نمی‌کند. در یکی از مثال‌های کتاب، ریونوسوکه کویکه دربارهٔ بودن با فرد مورد علاقه صحبت می‌کند: ممکن است کنار کسی باشی، دستش را گرفته باشی و از نظر فیزیکی کاملاً کنار او باشی؛ اما ذهنت درگیر کار، آدم دیگری یا مسئله‌ای در گذشته باشد. در این حالت، بدن تو در رابطه حضور دارد، اما ذهن تو نه. این ایده یکی از بهترین راه‌های توضیح ذهن‌آگاهی است: ذهن‌آگاهی یعنی فاصلهٔ میان «بودن در جایی» و «حضور داشتن در آنجا» کمتر شود. از این نظر، کتاب هنر فکرنکردن بیشتر از اینکه یک کتاب فلسفیِ سنگین باشد، یک راهنمای عملی برای برگشتن از «زندگی در ذهن» به «زندگی در لحظه» است. کتاب می‌پرسد چرا به جای تجربه‌کردن زندگی، دائماً دربارهٔ زندگی فکر می‌کنیم؛ و پیشنهاد می‌کند با تقویت توجه به بدن و حواس، دوباره خودِ زندگی را تجربه کنیم. کتاب هنر فکرنکردن: راهنمای زندگی ذهن‌آگاه یکی دیگر از مجموعه کتاب‌های معنای زندگی نشر لگا است.