حسین منزوی (شعر زمان ما۱۴)

گزیده ای از کتاب حسین منزوی (شعر زمان ما 14) از زمزمــــه دلتنگیم، از همهمــه بیزاریم نه طاقت خاموشی، نه تاب سخن داریم آوار  پریشانــی‌ست ،  رو  ســوی چـــه بگریزیم؟ هنگامه ی حیرانی‌ ست، خود را به که بسپاریم؟ تشویش هزار ” آیا”، وسواس هزار “اما” کوریم و نمی‌بینیم ، ورنه همه بیماریم دوران شکوه بـــاغ از خاطرمان رفتــه‌ ست امروز که صف در صف خشکیده و بی‌باریم دردا کــه هدر دادیم آن ذات گرامی را تیغیم و نمی‌ بریم، ابریم و نمی‌ باریم ما خویش ندانستیم بیداریمان از خواب گفتند کــه بیدارید؟ گفتیم کـه بیداریم من راه تــو را بسته، تـــو راه مرا بسته امید رهایی نیست وقتی همه دیواریم در آغاز کتاب حسین منزوی (شعر زمان ما 14) می خوانیم بى‌هيچ ترديدى مجموعه‌ى بى‌نظير و پنج جلدى «شعر زمان ما» كه تفسير و تحليل گزيده شعرهاى پنج شاعر بزرگ معاصر: نيما، اخوان، شاملو، سپهرى و… را شامل مى‌شود و طى ساليانى طولانى از سوى زنده‌ياد «محمد حقوقى» شاعر و محقّق فروتن فراهم آمده بود، گنجينه‌اى گرانبهاست از شعر روزگار ما كه انتشار آن با تلاش انتشارات نگاه ميسّر شد و جامعه‌ى ادبى اعم از روشنفكران و دانشجويان و ديگر اهالى فرهنگ از آن استقبال شايانى كردند و تجديد طبع چندباره‌ى هركدام از مجلّدات آن، گواه بارز اين ادعاست. دريغا در هشتم تيرماه 1388 محمد حقوقى، ملك اين جهانى وانهاد و به مصداق «اى بسا آرزو كه خاك شده»، كار تدوين مجلّدات بعدى شعر زمان ما، نافرجام ماند.آنچه اينك برابر خواننده است دوره‌اى جديد از اين مجموعه است كه به‌واقع حاصل تلاش و تتبّع محقق و اديب معاصر «فيض شريفى» است كه به روايت ايشان زنده‌نام «حقوقى» شش ماه پيش از فرونهادن قلم، دوام و پيگيرى و تأليف ساير مجلدات را بدو سپرده بود.در دوره‌ى جديد، فراهم‌آورنده سروده‌هاى «نادر نادرپور»، «سياوش كسرايى»، «نصرت رحمانى»، «منوچهر آتشى»، «سيد على صالحى»، «يدالله رويايى»، «فريدون مشيرى»، «شمس لنگرودى»، «حميد مصدق» و «حسين منزوى» را مطمح نظر قرار داده و بى‌آنكه صرفآ قصد تقليد از شيوه‌ى كار زنده‌ياد حقوقى را داشته باشد با روش و ديدى علمى و مدرن، با واكاوى و جستجوى برگ‌هاى ادبيات معاصر، ضمن تحليل و نقد اشعار هر شاعر، به‌گزينى از سروده‌هاى اثرگذار شاعران مورد بحث را نيز عرضه كرده است…انتشارات نگاه» مفتخر است در آغاز دهه‌ى پنجم فعاليت‌هاى فرهنگى‌اش، در كنار چاپ آثار بزرگان ادب معاصر ايران، بار فرونهاده‌ى زنده‌ياد محمد حقوقى را دگربار بر دوش گرفته و با چاپ ديگر مجلدات آن كه به سعى «فيض شريفى» فراهم آمده، اين بار را به سرمنزل مقصود برساند. به‌يقين اين مجموعه همراه با تجديد طبع مجلدات پيشين، چنانكه گفته آمد مجموعه‌ى «شعر زمان ما» را به گنجينه‌اى بى‌بديل بدل خواهد كرد كه هيچ آشنا به شعرى از آن بى‌نياز نخواهد بود… در انتهاى كلام، يادى ديگر از «محمد حقوقى» اين استاد فرهيخته و شعرشناس شاخص داشته باشيم كه به‌قول سهراب سپهرى در شعر «دوست» : «بزرگ بود و از اهالى امروز بود و با تمام افق‌هاى باز نسبت داشت…» عليرضا رئيس‌دانايى سخن ناشر             9 پيش‌گفتار              11 زندگى‌نامه‌ى حسين منزوى 13 ـ نگاهى به دگرديسى قالب غزل در شعر حسين منزوى 17 ـ وحدت موضوعى غزل‌هاى منزوى 18 ـ جايگاه منزوى در غزل معاصر ايران 20 ـ موتيف‌هاى كهنه، گسترده و نو در غزليات منزوى  21 سبك‌شناسى شعر حسين منزوى 27 ـ تضاد، پارادوكس و حس‌آميزى در غزليات منزوى 29 ـ پارادوكس در غزليات منزوى 29 ـ پارادوكس و حس‌آميزى در غزليات حسين منزوى 30 ـ ايماژ در غزليات منزوى 31 ـ تركيبات تصويرى 31 ـ الف: اضافه‌هاى تشبيهى كلاسيك 32 ـ اضافه‌هاى تشبيهى نو 32 ـ ب: اضافه‌ى استعارى كلاسيك 33 ـ اضافه‌هاى استعارى نو  33 ـ ج: تركيب‌هاى وصفى كلاسيك 33 ـ تركيب وصفى نوين 33 ـ زبان ميانه يا اعتدالى غزل‌هاى منزوى 35 ـ كرشمه‌سازى‌هاى هنرمندانه در غزل‌هاى منزوى 37 ـ طرح مسأله‌ى نماد يا نشانه‌گاه در اشعار حسين منزوى 38 ـ تلميح (باستان گونگى) 40 ـ آرايه‌هاى ادبى يا تزئينات صورى در اشعار حسين منزوى 45 ـ ساختار، بافتار، مضمون و محتوا در غزل‌هاى منزوى 47 ـ تحليل كاركردهاى شاعرانه 50 ـ الف: ملالت‌هاى رمانتيكى فردى و عاشقانه 50 ـ ب: ديدگاه رمانتيكى سمبوليستى مدرن 51 ـ ج: ديدگاه رمانتيكى جمعى و سياسى 56 ـ موسيقى و آهنگ و وزن در اشعار منزوى 58 ـ قافيه 60 ـ تخلص و تذكر 63 ـ بسامد اوزان عروضى غزليات حسين منزوى 63 ـ پركاربردترين اوزان عروضى غزل (22 وزن) 65 ـ اوزان كوتاه 65 ـ اوزان متوسط 66 ـ اوزان بلند 66 ـ اوزانى كه يك بار به كار رفته  68 غزليات             71 غزل 1 (شود تا ظلمتم از بازى چشمت چراغانى) 73 ـ غزل 4 (لبت صريح‌ترين آيه‌ى شكوفايى است) 74 ـ غزل 12 (خيام ظلمتيان را، فضاى نور كنى) 76