موارد خاص

مجموعه‌جستارهای این کتاب در پی ارائه‌ی نظریه‌‌ای پیش‌ساخته درباره‌ی هنر نیستند، بلکه تکانه‌های ناشی از خود آثار هنری را دنبال می‌کنند. بوریس گرویس، فیلسوف و منتقد هنری، این کتاب را درباره‌ی آثار و هنرمندان مهمی در یک قرن گذشته نوشته است که اندیشه‌ی او را به مسیرهایی تازه سوق داده‌اند. گرویس نمی‌کوشد استدلال‌های ‌قانع‌کننده‌ی خود را جایگزین محتوا یا پیام یگانه‌ی اثری هنری کند. در عوض، نوشتار او ملهم از هنر است، هنر به منزله‌ی کرداری که نگاه و نظر ما را تغییر می‌دهد‌. گویی هنرمندان معاصر که کاملاً این‌جهانی شده‌اند همچنان می‌توانند نوعی نوکیشی را در تماشاگر به وجود آورند. این کتاب که به هنرمندانی خاص مانند واسیلی کاندینسکی، مارسل دوشان، پی‌یرو مانزونی، اندی وارهول، ربکا هورن، جف وال، فرانسیس آلیس، الگا چرنیشوا، ملادن استیلینوویچ و دیگران می‌پردازد، کاوشی است بدیع در دغدغه‌های محوری و مرتبط با تحولات هنر معاصر ــ از جمله اصالت و تکرار، ارزیابی آثار هنری، مادیت و تولید، آرشیو‌های تاریخی و شخصی، و زبان قدرت. هنرمندان خاص! بوریس گرویس در کتاب «موارد خاص» آثار هنرمندان مهم یک قرن اخیر را مورد مداقه قرار می‌دهد. این کتاب مجموعه‌ای از جستارها پیرامون هنرمندان و آثار کلیدی هنر معاصر است. به گزارش ایسنا، فاطیما احمدی، روزنامه‌نگار در یادداشتی با عنوان ««موارد خاص»؛ هنرمندان خاصِ یک قرن گذشته از نگاه بوریس گرویس» نوشته است: بوریس گرویس (متولد ۱۹۴۷ در برلین شرقی)، یکی از برجسته‌ترین فیلسوفان، مورخان و منتقدان هنری و نظریه‌پردازان رسانه در عصر حاضر است. او که تباری روسی دارد، پس از تحصیل در رشته منطق ریاضی در دانشگاه لنینگراد و فعالیت در مسکو، به آلمان مهاجرت کرد و آثار مهمش را عمدتاً به زبان‌های آلمانی و روسی منتشر کرده است. گرویس در حال حاضر استاد جهانی مطالعات روسی و اسلاوی در دانشگاه نیویورک و پژوهشگر ارشد در دانشگاه هنر و طراحی کارلسروهه آلمان است و سابقه تدریس در دانشگاه‌های معتبری چون پنسیلوانیا را نیز در کارنامه دارد. تمرکز اصلی آثار گرویس بر نقد و تحلیل هنر مدرن و معاصر، به‌ویژه در نسبت با سیاست، ایدئولوژی، رسانه و زیبایی‌شناسی است. شهرت او تا حد زیادی مدیون تحلیل‌های دقیق و اغلب خلاف‌آمدِ او در زمینه‌هایی است که دغدغه‌های مرکزی فرهنگ معاصر را شکل می‌دهند. در سال‌های اخیر، تفکرِ بوریس گرویس به واسطه‌ ترجمه‌های اشکان صالحی، در فضای هنری و فکری ایران جایگاه ویژه‌ای یافته است؛ از جمله مهم‌ترین آثار او که به فارسی برگردانده شده‌اند، می‌توان به این موارد اشاره کرد: «هنر تام استالینی» که به بررسی رابطه‌ ایدئولوژی استالینیسم و آوانگارد می‌پردازد؛ «قدرت هنر» که در آن گرویس، قدرت سیاسی و استقلال هنر را در تحولات جهانی و بازار هنر بررسی می‌کند و آن را به مثابه‌ یک نیروی مقاومت‌کننده در نظر می‌گیرد؛ «امر نو» که کاوشی انتقادی پیرامون وسواس مدرنیته نسبت به مفهوم «امر نو» و پایان‌یافتن ادعایی آن در هنر معاصر است؛ «اثر هنری‌شدن» که به کاوش مفهوم «زیبایی‌شناسی مراقبت» و مسئولیت افراد در «طراحی خود» می‌پردازد؛ «مظنون؛ پدیدارشناسی رسانه» که در آن گرویس به تحلیل سوءظن عمومی نسبت به رسانه‌ها و چالش میان ایده‌آل «رسانه‌ خالص» و ماهیت واسطه‌گر رسانه می‌پردازد؛ «در جریان: جستارهایی در باب سیالیت هنر» که مجموعه‌ای از جستارها در باب سیالیت اثر هنری و تغییر جایگاه آن در عصر رسانه‌های جدید است؛ «بعدالتحریر کمونیسم» که تأملی بر میراث کمونیسم و نسبت آن با هنر و جامعه‌ معاصر است؛ «هنر در آگورای معاصر» که مجموعه‌ای از مقالات در مورد نقش هنر و هنرمند در فضای عمومی و سیاسی (آگورا) عصر کنونی و چالش‌های نمایش و ارائه در آن است؛ و در نهایت «فلسفه مراقبت» که اثری است در مورد مفهوم زیبایی‌شناسانه‌ مراقبت و نسبت انسان معاصر با بدن، هویت و مسئولیت طراحی خویشتن در عصر رسانه و زیست‌سیاست. کتاب «موارد خاص» تازه‌ترین اثری است که از بوریس گرویس با ترجمه‌ اشکان صالحی توسط نشر بان به فارسی منتشر شده؛ کتاب حاضر، مجموعه‌ای از جستارهای بوریس گرویس پیرامون هنرمندان و آثار کلیدی هنر معاصر است. برخلاف برخی دیگر از آثار گرویس که رویکردی تئوریک و کلان‌نگر دارند، این مجموعه، همان‌طور که از نامش پیدا است، به سوی جزییات و مصادیق انضمامی چرخش می‌کند. این کتاب درواقع تلاشی برای گریز از نظریه‌ از پیش ساخته‌شده درباره هنر است. گرویس صراحتاً بیان می‌کند که هدفش «تصویرسازی یک نظریه‌ از پیش ساخته‌شده‌ هنر نیست، بلکه دنبال‌کردن تکانه‌ها و انگیزه‌هایی است که خودِ آثار هنری ایجاد می‌کنند.» این رویکرد، پویایی و طراوت خاصی به متن بخشیده است؛ هر جستار مانند یک برخورد فکری تازه با اثری هنری است که نویس